Bir yazar, bir eser, bir dönem ya da okuldan bir hikâye.An author, a work, an era or a story from the school.Ein Autor, ein Werk, eine Epoche oder eine Geschichte aus der Schule.

1923–19401923–19401923–1940

Cumhuriyet IRepublic IRepublik I

1 Kasım 1928’de Latin kökenli yeni harfler yasayla kabul edildi.On 1 November 1928 the new Latin-based letters were adopted by law.Am 1. November 1928 wurde die neue Schrift auf lateinischer Grundlage gesetzlich eingeführt.

Eski harflerle çıkan Meş’ale dergisi aynı yıl sekizinci sayısıyla kapandı. İstanbul Erkek Lisesi bugünkü adını 1923’te aldı.Meş’ale, a magazine printed in the old letters, closed with its eighth issue the same year. İstanbul Erkek Lisesi took its present name in 1923.Die Zeitschrift Meş’ale, die in der alten Schrift erschien, endete im selben Jahr mit dem achten Heft. Das İstanbul Erkek Lisesi erhielt 1923 seinen heutigen Namen.

Arka plan: çizimBackground: illustrationHintergrund: Illustration

Yeni harflerThe new lettersDie neuen Buchstaben

9 Ağustos 1928 gecesi Atatürk, İstanbul’da, Sarayburnu’ndaki Gülhane Parkı’nda verilen bir gecede yeni harfleri duyurdu.25,29,30 Yasa 1 Kasım’da Meclis’ten geçti, 3 Kasım’da Resmî Gazete’de yayımlanıp yürürlüğe girdi.24,25,30 Eski harflerle çıkan Meş’ale dergisi 15 Ekim 1928 tarihli sekizinci sayısıyla kapandı. Harf değişikliği dergi basmayı da okumayı da zorlaştırmıştı.21,31

On the night of 9 August 1928 Atatürk announced the new letters at an evening held in Gülhane Park, at Sarayburnu in İstanbul.25,29,30 The law passed parliament on 1 November and took effect on 3 November, the day it was printed in the Resmî Gazete (Official Gazette).24,25,30 Meş’ale, a magazine set in the old letters, closed with its eighth issue, dated 15 October 1928. The change had made periodicals hard to print and hard to read.21,31

Am Abend des 9. August 1928 stellte Atatürk die neue Schrift in İstanbul vor, bei einem Fest im Park von Gülhane in Sarayburnu.25,29,30 Die Nationalversammlung nahm das Gesetz am 1. November an. Am 3. November erschien es im Amtsblatt Resmî Gazete und trat in Kraft.24,25,30 Die Zeitschrift Meş’ale, die in der alten Schrift gedruckt wurde, endete mit ihrem achten Heft vom 15. Oktober 1928. Die Schriftreform hatte es schwer gemacht, die Zeitschrift zu drucken und zu lesen.21,31

Yeni Türk harfleri yasası, 1 Kasım 1928The law on the new Turkish letters, 1 November 1928Das Gesetz über die neue türkische Schrift, 1. November 192824,25

Cumhuriyetin ilk yıllarıThe first years of the RepublicDie ersten Jahre der Republik

  • Dil sadeleşti; aruz bırakıldı, hece ölçüsü ve serbest şiir öne geçti.19,20The language grew plainer; aruz, the old quantitative metre, was dropped, and the syllabic hece metre and free verse took over.19,20Die Sprache wurde einfacher. Der Aruz, das alte quantitierende Versmaß, wurde aufgegeben, Silbenmaß und freier Vers setzten sich durch.19,20
  • Hececiler halk şiirinin biçimleriyle memleketi anlattı.19,21The syllabists wrote about the homeland in the forms of folk poetry.19,21Die Silbenmaßdichter schrieben in den Formen der Volksdichtung über die Heimat.19,21
  • Nâzım Hikmet’le birlikte işçiler, köylüler ve eşitsizlik şiirin konusu oldu.22,23With Nâzım Hikmet, workers, villagers and inequality became subjects for poems.22,23Mit Nâzım Hikmet wurden Arbeiter, Bauern und Ungleichheit zu Themen der Dichtung.22,23
  • 1 Kasım 1928’de Latin kökenli yeni harfler yasayla kabul edildi.24,25On 1 November 1928 the new Latin-based letters were adopted by law.24,25Am 1. November 1928 wurde die neue Schrift auf lateinischer Grundlage gesetzlich eingeführt.24,25
  • 12 Temmuz 1932’de, bugünkü adı Türk Dil Kurumu olan kurum kuruldu.26,27,28On 12 July 1932 the body now called Türk Dil Kurumu (Turkish Language Association) was founded.26,27,28Am 12. Juli 1932 wurde die Einrichtung gegründet, die heute Türk Dil Kurumu (Türkische Sprachgesellschaft) heißt.26,27,28

Akımlar ve çevrelerMovements and circlesStrömungen und Kreise

Beş HececilerBeş Hececiler (the Five Syllabists)Beş Hececiler (die fünf Silbenmaßdichter)

Faruk Nafiz Çamlıbel, Yusuf Ziya Ortaç, Orhan Seyfi Orhon, Halit Fahri Ozansoy ve Enis Behiç Koryürek Cumhuriyet’te de yazmayı sürdürdü.19,21 Hece ölçüsü, halk şiiri biçimleri, memleket konuları ve sade dil ortak yanlarıdır.19,21 İkisi İstanbul Erkek Lisesi’nden geçti. Enis Behiç son sınıfı burada okudu ve diplomasını 1910’da aldı.53,54 Orhan Seyfi 1941’de okula edebiyat öğretmeni olarak atandı.55,56

Faruk Nafiz Çamlıbel, Yusuf Ziya Ortaç, Orhan Seyfi Orhon, Halit Fahri Ozansoy and Enis Behiç Koryürek went on writing under the Republic.19,21 They shared the hece metre, folk forms, homeland themes and plain language.19,21 Two of them passed through İstanbul Erkek Lisesi. Enis Behiç did his final year here and received his diploma in 1910.53,54 Orhan Seyfi was appointed literature teacher at the school in 1941.55,56

Faruk Nafiz Çamlıbel, Yusuf Ziya Ortaç, Orhan Seyfi Orhon, Halit Fahri Ozansoy und Enis Behiç Koryürek schrieben auch in der Republik weiter.19,21 Gemeinsam sind ihnen das Silbenmaß, die Formen der Volksdichtung, Themen aus der Heimat und eine einfache Sprache.19,21 Zwei von ihnen waren am İstanbul Erkek Lisesi. Enis Behiç besuchte hier die Abschlussklasse und erhielt 1910 sein Abschlusszeugnis.53,54 Orhan Seyfi kam 1941 als Literaturlehrer an die Schule.55,56

Yedi MeşalecilerYedi Meşaleciler (the Seven Torches)Yedi Meşaleciler (die Sieben Fackeln)

Topluluk adını 1928’de çıkardığı ortak kitaptan, Yedi Meş’ale’den aldı.21,31 Altısı şairdi: Sabri Esat Siyavuşgil, Yaşar Nabi Nayır, Muammer Lutfi Bahşi, Vasfi Mahir Kocatürk, Ziya Osman Saba, Cevdet Kudret Solok. Yedincisi Kenan Hulûsi Koray düzyazı yazıyordu.21,31 Sanatı sanat için yaptılar, Cumhuriyet’te öz şiire yönelen ilk topluluk sayılırlar.21,31 Ahmet Haşim, Meş’ale’nin ilk sayısında bu gençlerin şairden çok ressam gibi çalıştığını yazdı.21,31 Dergi kapanınca topluluk dağıldı, çoğu için şiir bir gençlik dönemi olarak kaldı.21,31

The group took its name from Yedi Meş’ale, the joint book it published in 1928.21,31 Six were poets: Sabri Esat Siyavuşgil, Yaşar Nabi Nayır, Muammer Lutfi Bahşi, Vasfi Mahir Kocatürk, Ziya Osman Saba and Cevdet Kudret Solok. The seventh, Kenan Hulûsi Koray, wrote prose.21,31 They stood for art for art’s sake and are counted as the first group of the Republic to turn to pure poetry.21,31 In the first issue of Meş’ale, Ahmet Haşim wrote that these young men worked more like painters than poets.21,31 When the magazine closed the group broke up, and for most of them poetry stayed a thing of their youth.21,31

Die Gruppe benannte sich nach ihrem gemeinsamen Buch Yedi Meş’ale, das 1928 erschien.21,31 Sechs waren Dichter: Sabri Esat Siyavuşgil, Yaşar Nabi Nayır, Muammer Lutfi Bahşi, Vasfi Mahir Kocatürk, Ziya Osman Saba und Cevdet Kudret Solok. Der siebte, Kenan Hulûsi Koray, schrieb Prosa.21,31 Sie betrieben Kunst um der Kunst willen und gelten als erste Gruppe der Republik, die sich der reinen Dichtung zuwandte.21,31 Im ersten Heft von Meş’ale schrieb Ahmet Haşim, diese jungen Leute arbeiteten eher wie Maler als wie Dichter.21,31 Als die Zeitschrift eingestellt wurde, löste sich die Gruppe auf. Für die meisten blieb die Dichtung ein Abschnitt ihrer Jugend.21,31

Öz şiir (saf şiir)Öz şiir (pure poetry)Öz şiir (reine Dichtung)

Kökü Ahmet Haşim’e ve Yahya Kemal’e, onların üzerinden sembolistlere uzanır.22,33 Haşim, 1926’da çıkan Piyâle’nin başındaki yazıda şiirin açık bir anlamın peşinden koşmaması gerektiğini söyledi.33,34,57 Bu şiirde önce dil, ses ve müzik gelir, siyaset dışarıda kalır.22,57

Its roots go back to Ahmet Haşim and Yahya Kemal, and through them to the Symbolists.22,33 In the essay that opens Piyâle (The Wine Cup, 1926), Haşim said that a poem should not chase a clear meaning.33,34,57 In this poetry language, sound and music come first, and politics stays outside.22,57

Ihre Wurzeln reichen zu Ahmet Haşim und Yahya Kemal zurück und über sie zu den Symbolisten.22,33 In dem Aufsatz, der Piyâle (Der Weinbecher, 1926) eröffnet, schrieb Haşim, ein Gedicht solle keinem klaren Sinn nachjagen.33,34,57 In dieser Dichtung stehen Sprache, Klang und Musik an erster Stelle, die Politik bleibt draußen.22,57

Toplumcu gerçekçilerToplumcu gerçekçiler (the social realists)Toplumcu gerçekçiler (die sozialen Realisten)

Şiirde başlangıç çoğunlukla Nâzım Hikmet’in 1929’da çıkan 835 Satır’ı sayılır (1928 de verilir).23,35,58 Serbest nazım (ölçüsüz şiir) ve basamak basamak inen dizeler Mayakovski’den gelir; ilk serbest denemesi 1922 tarihli “Açların Gözbebekleri”dir.23,59 Düzyazıda Sabahattin Ali’nin Kuyucaklı Yusuf’u önce Tan gazetesinde tefrika edildi, 1937’de kitap oldu.36,37

In poetry the starting point is usually taken to be Nâzım Hikmet’s 835 Satır (835 Lines), published in 1929 (1928 is also given).23,35,58 The free verse and the lines that step down the page come from Mayakovsky; Nâzım Hikmet’s first attempt at free verse was “Açların Gözbebekleri” (The Pupils of the Hungry), in 1922.23,59 In prose, Sabahattin Ali’s Kuyucaklı Yusuf ran first as a serial in the newspaper Tan and came out as a book in 1937.36,37

Als Anfang in der Dichtung gilt meist 835 Satır (835 Zeilen) von Nâzım Hikmet, erschienen 1929 (auch 1928 angegeben).23,35,58 Der freie Vers und die treppenförmig abgesetzten Zeilen gehen auf Majakowski zurück. Nâzım Hikmets erster Versuch im freien Vers war „Açların Gözbebekleri“ (Die Pupillen der Hungernden) von 1922.23,59 In der Prosa erschien Kuyucaklı Yusuf von Sabahattin Ali zuerst in Fortsetzungen in der Zeitung Tan und 1937 als Buch.36,37

Yazarlar ve eserlerWriters and worksAutoren und Werke

Dergiler ve yerlerMagazines and placesZeitschriften und Orte

  • Meş’ale. Sahibi Yusuf Ziya Ortaç’tı; 1 Temmuz–15 Ekim 1928 arasında on beş günde bir, 8 sayı çıktı.21,31Meş’ale. Owned by Yusuf Ziya Ortaç; it came out once a fortnight from 1 July to 15 October 1928, 8 issues in all.21,31Meş’ale. Die Zeitschrift gehörte Yusuf Ziya Ortaç; vom 1. Juli bis zum 15. Oktober 1928 erschien sie alle vierzehn Tage, insgesamt 8 Hefte.21,31
  • Resimli Ay. Nâzım Hikmet’in “Putları Yıkıyoruz” yazıları 1929’da burada yayımlandı.23,38Resimli Ay. Nâzım Hikmet’s “Putları Yıkıyoruz” (We Are Smashing the Idols) articles appeared here in 1929.23,38Resimli Ay. Hier erschienen 1929 die Aufsätze „Putları Yıkıyoruz“ (Wir stürzen die Götzen) von Nâzım Hikmet.23,38
  • Varlık. İlk sayısını 15 Temmuz 1933’te Ankara’da Yaşar Nabi Nayır çıkardı.21,39 Orhan Veli’nin yeni tarzdaki ilk şiirleri 1937’de bu dergide göründü.20,40,41Varlık. Yaşar Nabi Nayır published the first issue in Ankara on 15 July 1933.21,39 Orhan Veli’s first poems in the new manner appeared in it in 1937.20,40,41Varlık. Yaşar Nabi Nayır brachte das erste Heft am 15. Juli 1933 in Ankara heraus.21,39 Hier erschienen 1937 die ersten Gedichte von Orhan Veli im neuen Stil.20,40,41
  • Millet Mektepleri. Yetişkinlere yeni harfleri öğreten bu okullarda dersler 1 Ocak 1929’da başladı; Atatürk okulların Başöğretmeni unvanını kabul etti.24,29Millet Mektepleri (the Nation’s Schools). These schools taught adults the new letters. Lessons began on 1 January 1929, and Atatürk accepted the title of their Başöğretmen (head teacher).24,29Millet Mektepleri (Schulen der Nation). In diesen Schulen lernten Erwachsene die neue Schrift. Der Unterricht begann am 1. Januar 1929, und Atatürk nahm den Titel Başöğretmen (Hauptlehrer) dieser Schulen an.24,29
  • Dolmabahçe Sarayı. Birinci Türk Dil Kurultayı 26 Eylül 1932’de burada açıldı; o gün hâlâ Dil Bayramı’dır.26,28,42,43Dolmabahçe Palace. The first Turkish Language Congress opened here on 26 September 1932; the date is still kept as Dil Bayramı (Language Day).26,28,42,43Palast Dolmabahçe. Hier wurde am 26. September 1932 der Erste Türkische Sprachkongress eröffnet. Der Tag ist noch heute Dil Bayramı (Tag der Sprache).26,28,42,43
  • Beyazıt’tan Cağaloğlu’na. Okul 1923’ten 1933’e Beyazıt’taki Fuat Paşa Konağı’ndaydı.44,45 1933’te Atatürk’ün talimatıyla Düyûn-ı Umûmiye binası okula verildi.46,47 Okulun taşındığı yerler: Göçebe okul.From Beyazıt to Cağaloğlu. From 1923 to 1933 the school was in the Fuat Paşa mansion in Beyazıt.44,45 In 1933, on Atatürk’s instruction, it was given the Düyûn-ı Umûmiye building.46,47 The places the school moved through: The wandering school.Von Beyazıt nach Cağaloğlu. Von 1923 bis 1933 war die Schule im Herrenhaus des Fuat Paşa in Beyazıt untergebracht.44,45 1933 erhielt sie auf Anweisung Atatürks das Gebäude der Düyûn-ı Umûmiye.46,47 Die Orte, an die die Schule umzog: Die wandernde Schule.

Okulun insanlarıThe school’s peopleMenschen der Schule

  • Hakkı Süha Gezgin uzun yıllar okulda edebiyat okuttu, 1957’de emekli oldu.1,2 Hikâyesi: Edebiyat öğretmeni Gezgin.Hakkı Süha Gezgin taught literature at the school for many years and retired in 1957.1,2 His story: Gezgin, the literature teacher.Hakkı Süha Gezgin unterrichtete viele Jahre Literatur an der Schule und ging 1957 in den Ruhestand.1,2 Seine Geschichte: Der Literaturlehrer Gezgin.
  • Nurullah Ataç 1922’de ve 1923’te, iki kez, her seferinde yalnızca birkaç hafta Fransızca öğretti.3,4Nurullah Ataç taught French twice, in 1922 and 1923, each time for only a few weeks.3,4Nurullah Ataç unterrichtete zweimal Französisch, 1922 und 1923, jedes Mal nur wenige Wochen.3,4
  • Hasan Âli Yücel 1920’lerin ortasında burada felsefe ve içtimaiyat (toplum bilimi) okuttu; sonra Millî Eğitim Bakanı oldu.5,6Hasan Âli Yücel taught philosophy and sociology here in the mid-1920s; he later became Minister of Education.5,6Hasan Âli Yücel unterrichtete hier Mitte der 1920er-Jahre Philosophie und Soziologie. Später wurde er Bildungsminister.5,6
  • Agâh Sırrı Levend 1927’den başlayarak son sınıfların edebiyat derslerine girdi; ders kitabı olmadığı için edebiyat tarihini kendisi araştırdı.7,8Agâh Sırrı Levend took the final-year literature classes from 1927; there was no textbook, so he researched the history of literature himself.7,8Agâh Sırrı Levend unterrichtete ab 1927 Literatur in den Abschlussklassen. Da es kein Lehrbuch gab, erforschte er die Literaturgeschichte selbst.7,8
  • Hakkı Tarık Us 1914’ten başlayarak aralıksız on yıl burada öğretmenlik yaptı.9,10Hakkı Tarık Us taught here for ten years without a break, from 1914.9,10Hakkı Tarık Us unterrichtete hier ab 1914 zehn Jahre ohne Unterbrechung.9,10
  • Mahmut Yesari yatılı okudu ve liseyi burada bitirdi.11,12Mahmut Yesari was a boarder and finished school here.11,12Mahmut Yesari war Internatsschüler und machte hier seinen Schulabschluss.11,12
  • Hüseyin Nihal Atsız burada okudu; 1922’de Askerî Tıbbiye’ye geçti.13,14Hüseyin Nihal Atsız studied here and left for the Military Medical School in 1922.13,14Hüseyin Nihal Atsız besuchte die Schule und wechselte 1922 an die militärmedizinische Hochschule (Askerî Tıbbiye).13,14
  • Cevat Fehmi Başkut, Eyüp Rüştiyesi’nden sonra burada okudu.15,16Cevat Fehmi Başkut studied here after the Eyüp Rüştiyesi.15,16Cevat Fehmi Başkut besuchte nach der Eyüp Rüştiyesi diese Schule.15,16
  • Sait Faik 1920’lerin ortasında İğneciler Sınıfı’ndaydı; sınıfıyla birlikte Bursa’ya gönderildi.17,18Sait Faik was in the Needle Class in the mid-1920s and was sent to Bursa with all his classmates.17,18Sait Faik war Mitte der 1920er-Jahre in der Nadelklasse und wurde mit allen Mitschülern nach Bursa geschickt.17,18
Mustafa Kemal Kayseri’de kara tahtada yeni harfleri gösteriyor, 20 Eylül 1928.
Kara tahtada yeni harfler, 1928The new letters at the blackboard, 1928Die neuen Buchstaben an der Tafel, 1928Fotoğrafçı bilinmiyor, 1928; T.C. Cumhurbaşkanlığı arşivi · Kamu malı · Wikimedia CommonsPhotographer unknown, 1928; archive of the Presidency of the Republic of Turkey · Public domain · via Wikimedia CommonsFotograf unbekannt, 1928; Archiv des Präsidialamts der Republik Türkei · Gemeinfrei · Wikimedia Commons

Cumhuriyet I, 1923–1940Republic I, 1923–1940Republik I, 1923–1940

Okul kitaplarında 1923–1940 arası Cumhuriyet edebiyatının ayrı bir evresi sayılır; Nâzım Hikmet’in öncülük ettiği toplumcu şiir de bu yıllara yerleştirilir.19,22

1928’de Yedi Meş’ale kitabı çıktı, 1 Temmuz’da Yusuf Ziya’nın sahibi olduğu Meş’ale dergisi başladı.21,31 9 Ağustos gecesi Atatürk yeni harfleri İstanbul’da duyurdu.25,29 Meş’ale 15 Ekim’de sekizinci sayısıyla kapandı.21,31 1 Kasım’da 1353 sayılı yasa Meclis’ten geçti, 3 Kasım’da Resmî Gazete’de yayımlandı.24,25,30 Bakanlar Kurulu 11 Kasım’da Millet Mektepleri yönetmeliğini onayladı, dersler 1 Ocak 1929’da başladı.24,29 Hakkı Süha Gezgin’in Aşk Arzuhalcisi de 1928’de çıktı.1,32

Nâzım Hikmet’in 835 Satır’ında ölçü yoktu, dizeler basamak basamak iniyordu, konu işçiler ve köylülerdi.22,23 1929’da Resimli Ay’da “Putları Yıkıyoruz” başlıklı yazıları çıktı.23,38 1936’da Simavne Kadısı Oğlu Şeyh Bedreddin Destanı’nı yayımladı, 1938’de 28 yıl hapse mahkûm edildi.23,35

12 Temmuz 1932’de Mustafa Kemal’in isteğiyle Türk Dili Tetkik Cemiyeti kuruldu. Başkanı Sâmih Rifat’tı, kurucular arasında Ruşen Eşref, Celâl Sâhir ve Yakup Kadri vardı.26,27,28 İlk kurultay 26 Eylül 1932’de Dolmabahçe Sarayı’nda toplandı.26,28,42,43 Kurumun adı 1934’te Türk Dili Araştırma Kurumu, 1936’da Türk Dil Kurumu oldu.26,27,28

15 Temmuz 1933’te eski Meşaleci Yaşar Nabi Ankara’da Varlık’ı çıkardı.21,39 Sabahattin Ali’nin Kuyucaklı Yusuf’u Tan’daki tefrikadan sonra 1937’de kitap olarak çıktı.36,37 Aynı yıl Varlık, Orhan Veli’nin yeni tarzdaki ilk şiirlerini bastı. Bu şiir 1941’de Garip adını aldı.20,40,41

Okul 1923’te İstanbul Erkek Lisesi adını aldı ve Beyazıt’taki Fuat Paşa Konağı’na yerleşti, 1933’te bugünkü binasına taşındı.44,45,46 Hasan Âli Yücel felsefe okutuyordu.5,6 Agâh Sırrı Levend 1927’de son sınıfların edebiyat derslerini aldı ve elinde kitap olmadığı için edebiyat tarihini kendisi araştırmaya başladı.7,8 Hakkı Süha Gezgin edebiyat öğretiyordu.1,2 Sait Faik 1920’lerin ortasında, Arapça öğretmeninin sandalyesine bırakılan bir iğne yüzünden bütün sınıfıyla okuldan gönderildi.17,48 Nurettin Topçu 1928’de mezun oldu.49,50 Tarık Buğra 1933’te geldi, iki yıl okudu, yatılı bölüm kapanınca Konya Lisesi’ne geçti.51,52

School textbooks treat 1923–1940 as a separate stage of Republican literature; the socially minded poetry led by Nâzım Hikmet is also placed in those years.19,22

In 1928 the book Yedi Meş’ale came out, and on 1 July the magazine Meş’ale, owned by Yusuf Ziya, began.21,31 On the night of 9 August Atatürk announced the new letters in İstanbul.25,29 Meş’ale closed with its eighth issue on 15 October.21,31 On 1 November law no. 1353 passed parliament, and on 3 November it was printed in the Resmî Gazete.24,25,30 On 11 November the cabinet approved the regulation for the Millet Mektepleri, and lessons began on 1 January 1929.24,29 Hakkı Süha Gezgin’s Aşk Arzuhalcisi also came out in 1928.1,32

Nâzım Hikmet’s 835 Satır had no metre, its lines stepped down the page, and its subjects were workers and villagers.22,23 In 1929 his articles headed “Putları Yıkıyoruz” appeared in Resimli Ay.23,38 In 1936 he published Simavne Kadısı Oğlu Şeyh Bedreddin Destanı, and in 1938 he was sentenced to 28 years in prison.23,35

On 12 July 1932, at Mustafa Kemal’s request, the Türk Dili Tetkik Cemiyeti was founded. Sâmih Rifat chaired it, and Ruşen Eşref, Celâl Sâhir and Yakup Kadri were among the founders.26,27,28 The first congress met at Dolmabahçe Palace on 26 September 1932.26,28,42,43 The body was renamed Türk Dili Araştırma Kurumu in 1934 and Türk Dil Kurumu in 1936.26,27,28

On 15 July 1933 Yaşar Nabi, once one of the Seven Torches, started Varlık in Ankara.21,39 Sabahattin Ali’s Kuyucaklı Yusuf came out as a book in 1937, after its run in Tan.36,37 The same year Varlık printed Orhan Veli’s first poems in the new manner. In 1941 that poetry took the name Garip.20,40,41

In 1923 the school took the name İstanbul Erkek Lisesi and settled in the Fuat Paşa mansion in Beyazıt, and in 1933 it moved to the building it still occupies.44,45,46 Hasan Âli Yücel taught philosophy.5,6 Agâh Sırrı Levend took over the final-year literature classes in 1927 and, having no book to teach from, began to research the history of literature himself.7,8 Hakkı Süha Gezgin taught literature.1,2 In the mid-1920s Sait Faik was sent away with his whole class because of a needle left on the Arabic teacher’s chair.17,48 Nurettin Topçu graduated in 1928.49,50 Tarık Buğra arrived in 1933 and stayed two years, and when the boarding section closed he moved to Konya Lisesi.51,52

In den Schulbüchern gelten die Jahre 1923–1940 als eigener Abschnitt der Literatur der Republik. Auch die gesellschaftskritische Dichtung, die Nâzım Hikmet anführte, wird diesen Jahren zugeordnet.19,22

1928 erschien das Buch Yedi Meş’ale, und am 1. Juli kam das erste Heft der Zeitschrift Meş’ale heraus, die Yusuf Ziya gehörte.21,31 Am Abend des 9. August stellte Atatürk in İstanbul die neue Schrift vor.25,29 Meş’ale endete am 15. Oktober mit dem achten Heft.21,31 Am 1. November nahm die Nationalversammlung das Gesetz Nr. 1353 an, am 3. November erschien es im Amtsblatt.24,25,30 Am 11. November genehmigte der Ministerrat die Verordnung für die Millet Mektepleri, der Unterricht begann am 1. Januar 1929.24,29 Ebenfalls 1928 erschien Aşk Arzuhalcisi von Hakkı Süha Gezgin.1,32

835 Satır von Nâzım Hikmet hat kein Versmaß, die Zeilen sind treppenförmig abgesetzt, und die Themen sind Arbeiter und Bauern.22,23 1929 erschienen in Resimli Ay seine Aufsätze unter dem Titel „Putları Yıkıyoruz“.23,38 1936 veröffentlichte er Simavne Kadısı Oğlu Şeyh Bedreddin Destanı, 1938 wurde er zu 28 Jahren Haft verurteilt.23,35

Am 12. Juli 1932 wurde auf Wunsch von Mustafa Kemal die Türk Dili Tetkik Cemiyeti gegründet. Vorsitzender war Sâmih Rifat, zu den Gründern gehörten Ruşen Eşref, Celâl Sâhir und Yakup Kadri.26,27,28 Der erste Kongress trat am 26. September 1932 im Palast Dolmabahçe zusammen.26,28,42,43 1934 wurde die Gesellschaft in Türk Dili Araştırma Kurumu umbenannt, 1936 in Türk Dil Kurumu.26,27,28

Am 15. Juli 1933 brachte Yaşar Nabi, früher Mitglied der Yedi Meşaleciler, in Ankara die Zeitschrift Varlık heraus.21,39 Kuyucaklı Yusuf von Sabahattin Ali erschien nach dem Vorabdruck in Tan 1937 als Buch.36,37 Im selben Jahr druckte Varlık die ersten Gedichte von Orhan Veli im neuen Stil. 1941 erhielt diese Dichtung den Namen Garip.20,40,41

1923 erhielt die Schule den Namen İstanbul Erkek Lisesi und zog in das Herrenhaus des Fuat Paşa in Beyazıt, 1933 in ihr heutiges Gebäude.44,45,46 Hasan Âli Yücel unterrichtete Philosophie.5,6 Agâh Sırrı Levend übernahm 1927 den Literaturunterricht der Abschlussklassen. Da er kein Lehrbuch hatte, begann er, die Literaturgeschichte selbst zu erforschen.7,8 Hakkı Süha Gezgin unterrichtete Literatur.1,2 Mitte der 1920er-Jahre wurde Sait Faik mit seiner ganzen Klasse von der Schule verwiesen. Grund war eine Nadel auf dem Stuhl des Arabischlehrers.17,48 Nurettin Topçu machte 1928 seinen Abschluss.49,50 Tarık Buğra kam 1933 und blieb zwei Jahre. Als die Internatsabteilung geschlossen wurde, wechselte er an das Konya Lisesi.51,52

✎ Bu sayfayla ilgili 11 bilgi henüz doğrulanmadı11 facts about this page not yet confirmed11 Angaben zu dieser Seite noch nicht bestätigt →

KaynaklarSourcesQuellen
  1. Biyografya, “Hakkı Süha Gezgin”
  2. Emine Bilgehan Türk, “Neyzen Tevfik ve Hakkı Süha Gezgin”, 2019
  3. Semih Topsakal, “Nurullah Ataç (21 Ağustos 1898 – 17 Mayıs 1957)”, Türk Dili (Türk Dil Kurumu), Özel Bölüm: Nurullah Ataç, 2014
  4. TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ataç, Nurullah”
  5. Faik Çelik, “Ölümünün 50. Yılında… Hasan-Âli Yücel”, Yükseköğretim Dergisi, 2011
  6. Atatürk Ansiklopedisi, “Hasan Âli Yücel”
  7. TDV İslâm Ansiklopedisi, “Levend, Agâh Sırrı”
  8. Agâh Sırrı Levend, Türk Edebiyatı Tarihi (Dergâh baskısı), ön söz
  9. TDV İslâm Ansiklopedisi, “Us, Hakkı Tarık”
  10. Vikipedi, “Hakkı Tarık Us”
  11. TEİS, “Yesari, Mahmut”
  12. Vikipedi, “Mahmut Yesari”
  13. TDV İslâm Ansiklopedisi, “Atsız, Hüseyin Nihal”
  14. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, “Atsız, Hüseyin Nihal”
  15. TEİS, “Başkut, Cevat Fehmi”
  16. Tağızade, Türkbilig 7, 2004
  17. Zeynep Miraç, “Üç başbakan çıkaran okul”, Cumhuriyet, 18.06.2016
  18. TDV İslâm Ansiklopedisi, “Sait Faik Abasıyanık”
  19. MEB okul sitesi (hbeml.meb.k12.tr), “Edebiyat 10. Sınıf Çalışma Notları”
  20. TDV, Kanık Orhan Veli
  21. AÜ course notes, Yedi Meşale
  22. MEB OGM Materyal, TDE 12 worksheet
  23. TDV, “Nâzım Hikmet”
  24. Çini Şimşek, Atatürk Yolu 68 (AÜ)
  25. Zülfikar, TDK Türk Dili, Kasım 2012
  26. TDV, “Türk Dil Kurumu”
  27. Küre Ansiklopedi, Türk Dil Kurumu
  28. Türk Dil Kurumu, “Tarihçe”
  29. Sarıkaya Saridemir, “Harf Devrimi ve İstanbul Millet Mektepleri”
  30. Wikipedia, Turkish alphabet reform
  31. TDV, “Meş'ale”
  32. Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi, Yapı Kredi Yayınları, 3. baskı 2010, cilt I (A–İ)
  33. TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ahmed Hâşim”
  34. Wikipedia, “Ahmet Haşim”
  35. KTB, Nâzım Hikmet
  36. KTB, Sabahattin Ali
  37. DergiPark article on Kuyucaklı Yusuf
  38. turkedebiyati.org, Nâzım Hikmet
  39. TDV, “Varlık”
  40. Küre, Garip Hareketi
  41. Yasemin Mumcu Ay, “Türk Şiirinde Garip Hareketi”, Turkish Studies 4/1-II, 2009 (Çukurova Üniversitesi Türkoloji)
  42. Küre Ansiklopedi, Türk Dil Bayramı
  43. Turgut İleri, “26 Eylül Gününün Dil Bayramı Olarak Kabulü ve Amasya’da Dil Bayramı Kutlamaları (1935-1936)”, RTEÜ Sosyal Bilimler Dergisi 12/1, 2025
  44. İstanbul Erkek Lisesi, “Okulumuzun Tarihçesi” (MEB)
  45. İELEV, “İEL Tarihçesi”
  46. Adiloğlu & Yücel, “Düyûn-ı Umûmiyye Osmanlı Devlet Borçları İdaresi”, Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi 21, 2021
  47. Mahmut Enes Ağca, “İstanbul Erkek Lisesi binasının gizemleri”, İstanbul Üniversitesi İletim, 18.05.2021
  48. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (TEİS), “Sait Faik Abasıyanık”
  49. TDV İslâm Ansiklopedisi, “Topçu, Nurettin”
  50. Göktaş, Harran Education Journal 4(1), 2019
  51. TDV İslâm Ansiklopedisi, “Buğra, Tarık”
  52. “Tarık Buğra: Conservative novelist”, Daily Sabah, 30.11.2018
  53. TDV İslâm Ansiklopedisi, “Koryürek, Enis Behiç”
  54. Gürel, Ana Dili Eğitimi Dergisi 7(3), 2019
  55. TDV İslâm Ansiklopedisi, “Orhon, Orhan Seyfi”
  56. Biyografya, “Orhan Seyfi Orhon”
  57. DergiPark, study of Hâşim's preface (Turkish Studies 2025)
  58. Nâzım Hikmet Vakfı bibliography
  59. turkedebiyati.org, Nâzım Hikmet