
Göçebe okulThe wandering schoolDie wandernde Schule
Okul 1933’te Cağaloğlu’ndaki bugünkü binasına taşındı.In 1933 the school moved into its present building in Cağaloğlu.1933 zog die Schule in ihr heutiges Gebäude in Cağaloğlu.
O yıla kadar konaklarda ve başka okulların binalarında kalmıştı. Bina, Osmanlı Devleti’nin borçlarını toplayan Düyûn-ı Umûmiye idaresi için yapılmıştı.Until then it had been housed in mansions and in other schools’ buildings. The building had been put up for the Düyûn-ı Umûmiye, the office that collected the Ottoman state’s debts.Bis dahin war sie in Herrenhäusern und in Gebäuden anderer Schulen untergebracht. Das Gebäude war für die Osmanische Staatsschuldenverwaltung, die Düyûn-ı Umûmiye, errichtet worden.
ÇizimIllustrationIllustration
Konaklar, 1918–1933The mansions, 1918–1933Herrenhäuser, 1918–1933
1918’deki ateşkesten sonra Saint-Benoît’dan çıkmak zorunda kaldı.2,3
After the armistice of 1918 it had to leave Saint-Benoît.2,3
Nach dem Waffenstillstand von 1918 musste sie Saint-Benoît verlassen.2,3
Münir Paşa Konağı’nda ve Mercan’daki binada barındı.2,3
It sheltered in the Münir Paşa mansion and the building in Mercan.2,3
Sie kam im Herrenhaus des Münir Paşa und in dem Gebäude in Mercan unter.2,3
1923’ten 1933’e Beyazıt’taki Fuat Paşa Konağı’nda kaldı.2,3
From 1923 to 1933 it was in the Fuat Paşa mansion in Beyazıt.2,3
Von 1923 bis 1933 war sie im Herrenhaus des Fuat Paşa in Beyazıt.2,3
Düyûn-ı Umûmiye binası, 1933The Düyûn-ı Umûmiye building, 1933Das Gebäude der Düyûn-ı Umûmiye, 1933
1933’te Atatürk’ün talimatıyla, mimar Alexandre Vallaury’nin 1890’larda yaptığı Düyûn-ı Umûmiye binası okula verildi.4,5
In 1933, on Atatürk’s instruction, the school was given the Düyûn-ı Umûmiye building, designed by the architect Alexandre Vallaury in the 1890s.4,5
1933 erhielt die Schule auf Anweisung Atatürks das Gebäude der Düyûn-ı Umûmiye, das der Architekt Alexandre Vallaury in den 1890er-Jahren entworfen hatte.4,5
Hikâyenin tamamıThe whole storyDie ganze Geschichte
Numûne-i Terakki ilk 25 yılında, 1909’a kadar, Fatih çevresindeki konaklar arasında birkaç kez taşındı.2,6
1909’da yatılı oldu ve İstanbul Leyli İdadisi adını aldı (leyli, yatılı demektir).1,7 O yıllarda Cağaloğlu’ndaki Mülkiye binasını kullanıyordu.1,2 Bu bina bugün Cağaloğlu Anadolu Lisesi’dir.1,2 Okulda öğrencilerden kurulan temsil kolu ülkenin ilk okul tiyatrosu sayılır.2,8
Balkan Savaşı’nda ve Birinci Dünya Savaşı’nda okul binası hastane olarak kullanıldı.1,2 Birinci Dünya Savaşı’nda düşman sayılan ülkelerin okulları kapatılınca, Fransızların Galata’daki Saint-Benoît okulu boş kaldı. İstanbul Sultanisi Aralık 1914’te onun binalarına taşındı (1913 de verilir).1,2,9
1915’te ilk Alman öğretmenler göreve başladı.1,10 Edebiyat ve tarih dışındaki dersler Almanca okutulur oldu.2,3
30 Ekim 1918’de Mondros Ateşkesi imzalandı, İstanbul işgal edildi ve okul Saint-Benoît’dan çıkmak zorunda kaldı.1,2 1919’da Saraçhanebaşı’ndaki Münir Paşa Konağı’na geçti, bir süre de Mercan Sultanisi’nin binasında ders yaptı.2,3 Bu iki durak başka bir sırayla da verilir, araya Haşim Paşa Konağı da konur.3,6
1923’te Cumhuriyet’le birlikte okul İstanbul Erkek Lisesi adını aldı ve Beyazıt’taki Fuat Paşa Konağı’na yerleşti; 10 yıl orada kaldı.2,3 İğneciler Sınıfı o konaktan gönderildi.3,11
Düyûn-ı Umûmiye, yani genel borçlar idaresi, Osmanlı Devleti’nin Avrupalı alacaklılarına olan borcunu toplamak için 1881’de kuruldu ve 1928’de kapandı.4,5 Cağaloğlu’ndaki binasını İstanbul doğumlu Levanten mimar Alexandre Vallaury (1850–1921) çizdi.12,13 Yapım yılı çoğunlukla 1897 olarak verilir (1890’ların ortası ve 1897–1900 arası da verilir).2,4,6,12
Kurum kapandıktan beş yıl sonra, 1933’te, Atatürk’ün talimatıyla bina İstanbul Erkek Lisesi’ne verildi.4,5 Okul bir daha taşınmadı.3,4
Yatılı bölüm 1934’te kapandı.1,3
Taşınmanın nedeni ve 1909’dan önceki konakların adresleri henüz doğrulanmadı. Okulun bütün adları ve binaları: zaman çizgisi.
In its first 25 years, up to 1909, Numûne-i Terakki moved several times between konaks, the big timber houses, around Fatih.2,6
In 1909 it became a boarding school and took the name İstanbul Leyli İdadisi (leyli means boarding).1,7 In those years it used the Mülkiye building in Cağaloğlu.1,2 That building is Cağaloğlu Anadolu Lisesi today.1,2 The drama group of pupils set up at the school is counted as the country’s first school theatre.2,8
In the Balkan War and the First World War the school building was used as a hospital.1,2 When the schools of enemy countries were closed in the First World War, the French school of Saint-Benoît in Galata stood empty. In December 1914 İstanbul Sultanisi moved into its buildings (1913 is also given).1,2,9
In 1915 the first German teachers took up their posts.1,10 Every subject except literature and history came to be taught in German.2,3
On 30 October 1918 the Armistice of Mudros was signed, İstanbul was occupied, and the school had to leave Saint-Benoît.1,2 In 1919 it moved to the Münir Paşa mansion in Saraçhanebaşı, and for a time held classes in the building of Mercan Sultanisi.2,3 These two stops are also given in a different order, with the Haşim Paşa mansion between them.3,6
In 1923, with the Republic, the school took the name İstanbul Erkek Lisesi and settled in the Fuat Paşa mansion in Beyazıt, where it stayed 10 years.2,3 The Needle Class was sent away from that mansion.3,11
The Düyûn-ı Umûmiye, the Public Debt Administration, was set up in 1881 to collect what the Ottoman state owed its European creditors, and was wound up in 1928.4,5 Its building in Cağaloğlu was designed by Alexandre Vallaury (1850–1921), a Levantine architect born in İstanbul.12,13 The year of construction is usually given as 1897 (the mid-1890s and 1897–1900 are also given).2,4,6,12
In 1933, five years after the debt office closed, the building was given to İstanbul Erkek Lisesi on Atatürk’s instruction.4,5 The school has not moved since.3,4
The boarding section closed in 1934.1,3
Why the school moved, and the addresses of the mansions before 1909, are not yet confirmed. All the school’s names and buildings: timeline.
In ihren ersten 25 Jahren, bis 1909, zog Numûne-i Terakki mehrmals zwischen Herrenhäusern rund um Fatih um.2,6
1909 wurde sie zum Internat und erhielt den Namen İstanbul Leyli İdadisi (leyli bedeutet „mit Internat“).1,7 In diesen Jahren nutzte sie das Gebäude der Mülkiye in Cağaloğlu.1,2 In diesem Gebäude ist heute das Cağaloğlu Anadolu Lisesi.1,2 Die aus Schülern gebildete Theatergruppe der Schule gilt als das erste Schultheater des Landes.2,8
Im Balkankrieg und im Ersten Weltkrieg diente das Schulgebäude als Lazarett.1,2 Als im Ersten Weltkrieg die Schulen der Feindstaaten geschlossen wurden, stand die französische Schule Saint-Benoît in Galata leer. Im Dezember 1914 zog das İstanbul Sultanisi in ihre Gebäude (auch 1913 angegeben).1,2,9
1915 traten die ersten deutschen Lehrer ihren Dienst an.1,10 Von da an wurden alle Fächer außer Literatur und Geschichte auf Deutsch unterrichtet.2,3
Am 30. Oktober 1918 wurde der Waffenstillstand von Mudros unterzeichnet, İstanbul wurde besetzt, und die Schule musste Saint-Benoît verlassen.1,2 1919 zog sie in das Herrenhaus des Münir Paşa in Saraçhanebaşı und hielt eine Zeit lang Unterricht im Gebäude des Mercan Sultanisi.2,3 Diese beiden Stationen werden auch in anderer Reihenfolge angegeben, mit dem Herrenhaus des Haşim Paşa dazwischen.3,6
1923, mit der Republik, erhielt die Schule den Namen İstanbul Erkek Lisesi und zog in das Herrenhaus des Fuat Paşa in Beyazıt; dort blieb sie zehn Jahre.2,3 Aus diesem Herrenhaus wurde die Nadelklasse fortgeschickt.3,11
Die Düyûn-ı Umûmiye, die Osmanische Staatsschuldenverwaltung, wurde 1881 gegründet, um die Schulden des Osmanischen Reiches bei seinen europäischen Gläubigern einzutreiben, und 1928 aufgelöst.4,5 Ihr Gebäude in Cağaloğlu entwarf der in İstanbul geborene levantinische Architekt Alexandre Vallaury (1850–1921).12,13 Als Baujahr wird meist 1897 genannt (auch Mitte der 1890er-Jahre und 1897–1900 angegeben).2,4,6,12
1933, fünf Jahre nachdem die Behörde aufgelöst worden war, wurde das Gebäude auf Anweisung Atatürks dem İstanbul Erkek Lisesi übergeben.4,5 Seitdem ist die Schule nicht mehr umgezogen.3,4
Das Internat wurde 1934 geschlossen.1,3
Warum die Schule umzog und welche Adressen die Herrenhäuser vor 1909 hatten, ist noch nicht bestätigt. Alle Namen und Gebäude der Schule: Zeitleiste.
- Fatih Güldal, “İstanbul Erkek Lisesi”, Türk Maarif Ansiklopedisi
- İELEV, “İEL Tarihçesi”
- İstanbul Erkek Lisesi, “Okulumuzun Tarihçesi” (MEB)
- Adiloğlu & Yücel, “Düyûn-ı Umûmiyye Osmanlı Devlet Borçları İdaresi”, Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi 21, 2021
- Mahmut Enes Ağca, “İstanbul Erkek Lisesi binasının gizemleri”, İstanbul Üniversitesi İletim, 18.05.2021
- Vikipedi, “İstanbul Erkek Lisesi”
- Enfel Doğan, “İstanbul (Erkek) Lisesi’nin Kurucusu Mehmed Nadir Bey…”, SAÜ Eğitim Fakültesi Dergisi 14, 2007
- Wikipedia, “Istanbul High School”
- “Istanbul’s oldest high school draws visitors”, Hürriyet Daily News, 25.09.2013
- Almanya Dışişleri Bakanlığı (Türkiye temsilcilikleri), Türkiye’deki Alman okulları
- Zeynep Miraç, “Üç başbakan çıkaran okul”, Cumhuriyet, 18.06.2016
- Etem Geylan (Anadolu Ajansı), “İstanbul Lisesi, Tarihi Binasıyla da İlgi Odağı”, 23.09.2013
- Seda Kula Say, “Alexander Vallaury’s Architecture: An Overview”, Levantine Heritage