
İstanbul Erkek Lisesiİstanbul Erkek Lisesiİstanbul Erkek Lisesi
1884’te Numûne-i Terakki adıyla kuruldu. 1933’ten beri Cağaloğlu’ndaki Düyûn-ı Umûmiye binasında.Founded in 1884 as Numûne-i Terakki. Since 1933 it has been in the Düyûn-ı Umûmiye building in Cağaloğlu.1884 als Numûne-i Terakki gegründet. Seit 1933 im Gebäude der Düyûn-ı Umûmiye in Cağaloğlu.
Kartpostal: bugünkü okul binası, o zamanki Düyûn-ı Umûmiye İdaresi, 1908. Max Fruchtermann, kamu malı, Wikimedia CommonsPostcard: today’s school building, then the Ottoman Public Debt Administration, 1908. Max Fruchtermann, public domain, via Wikimedia CommonsPostkarte: das heutige Schulgebäude, damals Sitz der Düyûn-ı Umûmiye (Osmanische Staatsschuldenverwaltung), 1908. Max Fruchtermann, gemeinfrei, Wikimedia Commons

İğneciler SınıfıThe Needle ClassDie Nadelklasse
- Arapça öğretmeninin sandalyesine bir iğne bırakıldı.A needle was left on the Arabic teacher’s chair.Jemand legte dem Arabischlehrer eine Nadel auf den Stuhl.1,2
- Kimse suçluyu söylemedi; bütün sınıf okuldan gönderildi.Nobody named the culprit, and the whole class was sent away.Niemand verriet, wer es war, und die ganze Klasse musste die Schule verlassen.1,2
- Sait Faik de aralarındaydı. Bursa Lisesi’ne gitti ve 1928’de oradan mezun oldu.Sait Faik was among them. He went to Bursa Lisesi and graduated there in 1928.Sait Faik war einer von ihnen. Er kam an das Bursa Lisesi und machte dort 1928 seinen Abschluss.3,4

İlk okul tiyatrosuThe first school theatreDas erste Schultheater
- Şahabettin Süleyman, Çıkmaz Sokak adlı oyunu ahlaka aykırı bulununca 1910’da Vefa İdadisi’ndeki görevinden alındı.In 1910 Şahabettin Süleyman was removed from his post at Vefa İdadisi after his play Çıkmaz Sokak was attacked as immoral.Weil sein Stück „Çıkmaz Sokak“ als unsittlich galt, verlor Şahabettin Süleyman 1910 seine Stelle am Vefa İdadisi.5,6
- Nisan 1911’de İstanbul Sultanisi’nde, yani bu okulda yeniden öğretmenliğe başladı.In April 1911 he found a classroom again at İstanbul Sultanisi, this school.Im April 1911 unterrichtete er wieder, am İstanbul Sultanisi, also an dieser Schule.5,6
- Okulda öğrencilerden bir temsil kolu kuruldu; bu kol ülkenin ilk okul tiyatrosu sayılır.A drama group of pupils was set up at the school, and it is counted as the country’s first school theatre.An der Schule entstand eine Theatergruppe aus Schülern. Sie gilt als erstes Schultheater des Landes.7,8
- Ocak 1919’da tedavi için gittiği Davos’ta İspanyol gribinden öldü.In January 1919 he died of the Spanish flu in Davos, where he had gone for treatment.Im Januar 1919 starb er in Davos, wohin er zur Behandlung gereist war, an der Spanischen Grippe.5,6

Shakespeare çeviren kurucuThe founder who translated ShakespeareDer Gründer, der Shakespeare übersetzte
- 1884’te Mehmed Nâdir Bey, Numûne-i Terakki adlı özel okulu kurdu. Bugünkü İstanbul Erkek Lisesi’nin başlangıcı bu okul sayılır.In 1884 Mehmed Nâdir Bey founded a private school called Numûne-i Terakki. It is counted as the beginning of today’s İstanbul Erkek Lisesi.1884 gründete Mehmed Nâdir Bey die Privatschule Numûne-i Terakki. Sie gilt als Anfang des heutigen İstanbul Erkek Lisesi.9,10
- Shakespeare’den ve Molière’den çeviriler yaptı.He translated from Shakespeare and from Molière.Er übersetzte Werke von Shakespeare und Molière.11,12
- 1887–1888’de okulun adını taşıyan bir okul dergisi çıkardı: Nümune-i Terakki.In 1887–1888 he published a school magazine that carried the school’s name: Nümune-i Terakki.1887–1888 gab er eine Schulzeitschrift heraus, die den Namen der Schule trug: Nümune-i Terakki.13,14

Edebiyat öğretmeni GezginGezgin, the literature teacherGezgin, der Literaturlehrer
- Hakkı Süha Gezgin (1895–1963) yazar, gazeteci ve neyzendi.Hakkı Süha Gezgin (1895–1963) was a writer, a journalist and a ney player.Hakkı Süha Gezgin (1895–1963) war Schriftsteller, Journalist und Ney-Spieler.15,16
- Uzun yıllar İstanbul Erkek Lisesi’nde edebiyat öğretmenliği yaptı.He taught literature at İstanbul Erkek Lisesi for many years.Viele Jahre war er Literaturlehrer am İstanbul Erkek Lisesi.7,15
- Öğrencileri arasında Tarık Buğra ve Edip Cansever vardı.His pupils included Tarık Buğra and Edip Cansever.Zu seinen Schülern gehörten Tarık Buğra und Edip Cansever.15,17,18

Göçebe okulThe wandering schoolDie wandernde Schule
- 1909 dolaylarından başlayarak Cağaloğlu’ndaki Mülkiye binası; Aralık 1914’te Galata’daki Saint-Benoît.From about 1909 the Mülkiye building in Cağaloğlu; in December 1914 the Saint-Benoît school in Galata.Ab etwa 1909 das Gebäude der Mülkiye in Cağaloğlu; im Dezember 1914 Saint-Benoît in Galata.7,19
- 1918’deki ateşkesten sonra Saint-Benoît’dan çıkmak zorunda kaldı; Münir Paşa Konağı ve Mercan’daki binada barındı.After the armistice of 1918 it had to leave Saint-Benoît, and sheltered in the Münir Paşa mansion and the building in Mercan.Nach dem Waffenstillstand von 1918 musste sie Saint-Benoît räumen und kam im Münir Paşa Konağı und im Gebäude in Mercan unter.7,10
- 1923’ten 1933’e Beyazıt’taki Fuat Paşa Konağı.From 1923 to 1933 the Fuat Paşa mansion in Beyazıt.Von 1923 bis 1933 der Fuat Paşa Konağı in Beyazıt.7,10
- 1933’te Atatürk’ün talimatıyla, mimar Alexandre Vallaury’nin 1890’larda yaptığı Düyûn-ı Umûmiye binası okula verildi. Okul o günden beri orada.In 1933, on Atatürk’s instruction, the school was given the Düyûn-ı Umûmiye building, designed by the architect Alexandre Vallaury in the 1890s. It has been there ever since.1933 erhielt die Schule auf Anweisung Atatürks das Gebäude der Düyûn-ı Umûmiye, das der Architekt Alexandre Vallaury in den 1890er-Jahren gebaut hatte. Dort ist sie bis heute.20,21

Sarı, siyah ve sarnıçYellow, black and the cisternGelb, Schwarz und die Zisterne
- Balkan Savaşı’nda ve Birinci Dünya Savaşı’nda okul binası hastane olarak kullanıldı.In the Balkan War and the First World War the school building was used as a hospital.Im Balkankrieg und im Ersten Weltkrieg diente das Schulgebäude als Lazarett.7,19
- Anlatılana göre sarı, o hastane yıllarının boyasıdır; siyah, cepheden dönmeyen öğrencilerin yası.As the story goes, the yellow is the paint of those hospital years, and the black is mourning for the students who did not come back from the front.Der Überlieferung nach ist das Gelb die Farbe jener Lazarettjahre, das Schwarz die Trauer um die Schüler, die nicht von der Front zurückkamen.10,21
- Bugünkü binanın altında bir Bizans sarnıcı vardır; mezunlar onun Yerebatan’a uzandığını anlatır.Under today’s building lies a Byzantine cistern; alumni tell that it reaches all the way to the Basilica Cistern.Unter dem heutigen Gebäude liegt eine byzantinische Zisterne. Ehemalige Schüler erzählen, sie reiche bis zur Yerebatan-Zisterne.1,21
Zaman ÇizgisiTimelineZeitleiste
1884’ten bugüne adlar ve binalar.Names and buildings, 1884 to today.Namen und Gebäude von 1884 bis heute.
AçOpenÖffnenİnsanlarPeoplePersonen
Okuldan geçen 26 yazar ve öğretmen.26 writers and teachers who passed through the school.26 Autoren und Lehrer, die an der Schule waren.
AçOpenÖffnenArşivArchiveArchiv
Okul tarihinin uzun metni ve kaynakları.The long history of the school, with its sources.Die ausführliche Schulgeschichte mit ihren Quellen.
AçOpenÖffnen- Zeynep Miraç, “Üç başbakan çıkaran okul”, Cumhuriyet, 18.06.2016
- Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (TEİS), “Sait Faik Abasıyanık”
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Sait Faik Abasıyanık”
- T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, “Abasıyanık, Sait Faik”
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Şehâbeddin Süleyman”
- turkedebiyati.org, “Şahabettin Süleyman”
- İELEV, “İEL Tarihçesi”
- Wikipedia, “Istanbul High School”
- Enfel Doğan, “İstanbul (Erkek) Lisesi’nin Kurucusu Mehmed Nadir Bey…”, SAÜ Eğitim Fakültesi Dergisi 14, 2007
- İstanbul Erkek Lisesi, “Okulumuzun Tarihçesi” (MEB)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed Nâdir”
- Talât S. Halman, “Shakespearean Art in the Turkish Heart”
- Didem Yerli, yüksek lisans tezi, Sabancı Üniversitesi, 2015
- Wikipedia, “Mehmet Nadir”
- Biyografya, “Hakkı Süha Gezgin”
- Emine Bilgehan Türk, “Neyzen Tevfik ve Hakkı Süha Gezgin”, 2019
- Ezgi Aldemir, Hars Akademi 6, 2020
- “Karanfil hâlâ elden ele”, bianet
- Fatih Güldal, “İstanbul Erkek Lisesi”, Türk Maarif Ansiklopedisi
- Adiloğlu & Yücel, “Düyûn-ı Umûmiyye Osmanlı Devlet Borçları İdaresi”, Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi 21, 2021
- Mahmut Enes Ağca, “İstanbul Erkek Lisesi binasının gizemleri”, İstanbul Üniversitesi İletim, 18.05.2021
Kartpostal: bugünkü okul binası, o zamanki Düyûn-ı Umûmiye İdaresi, 1908. Max Fruchtermann, kamu malı, Wikimedia CommonsPostcard: today’s school building, then the Ottoman Public Debt Administration, 1908. Max Fruchtermann, public domain, via Wikimedia CommonsPostkarte: das heutige Schulgebäude, damals Sitz der Düyûn-ı Umûmiye (Osmanische Staatsschuldenverwaltung), 1908. Max Fruchtermann, gemeinfrei, Wikimedia Commons · Hikâye sahneleri çizimdir.The story scenes are illustrations.Die Bilder zu den Geschichten sind Illustrationen.