1940’lar ve 50’lerThe forties and fiftiesDie Vierziger und Fünfziger
Garip’le şiirin kahramanı sıradan insan, dili sokakta konuşulan Türkçe oldu.9,10
With Garip the hero of the poem became the ordinary man, and its language the Turkish spoken in the street.9,10
Mit Garip wurde der gewöhnliche Mensch zum Helden des Gedichts und das Türkisch der Straße zu seiner Sprache.9,10
Öz şiir geleneği en çok 1940–1960 arasında öne çıktı.11,12
The tradition of pure poetry came to the fore above all between 1940 and 1960.11,12
Die Tradition der reinen Dichtung trat vor allem zwischen 1940 und 1960 hervor.11,12
1950’lerde üç topluluk birbiriyle çekişti: Hisar, Mavi ve İkinci Yeni.13,14
In the 1950s three groups competed with one another: Hisar, Mavi and İkinci Yeni.13,14
In den 1950er-Jahren rivalisierten drei Gruppen miteinander: Hisar, Mavi und İkinci Yeni.13,14
Köy, köyde doğmuş yazarların kalemiyle edebiyata girdi.15,16
The village entered literature through writers who had been born in one.15,16
Durch Autoren, die selbst im Dorf geboren waren, kam das Dorf in die Literatur.15,16
Garip’in ön sözüThe preface to GaripDas Vorwort zu Garip
Garip’in ön sözünü Orhan Veli yazdı. Yazı hareketin bildirisi sayılır.9,17,18,19 Ön söz ölçüyü, uyağı ve söz sanatlarını reddediyordu.9,17,18,19 Ahmet Haşim 1926’da Piyâle’nin başında anlamı kapalı şiiri savunmuştu.17,20,21
Orhan Veli wrote the preface to Garip. It is counted as the movement’s manifesto.9,17,18,19 The preface rejected metre, rhyme and figures of speech.9,17,18,19 In 1926, at the front of Piyâle, Ahmet Haşim had argued for a poetry that keeps its meaning closed.17,20,21
Das Vorwort zu Garip schrieb Orhan Veli. Es gilt als Manifest der Bewegung.9,17,18,19 Es lehnte Versmaß, Reim und rhetorische Figuren ab.9,17,18,19 Ahmet Haşim hatte 1926 am Anfang von Piyâle für eine Dichtung plädiert, deren Sinn verschlossen bleibt.17,20,21
Garip kitabı, Mayıs 1941The book Garip, May 1941Der Gedichtband Garip, Mai 19419,17,18
AkımlarMovementsStrömungen
Garip (Birinci Yeni)Garip (the First New)Garip (die Erste Neue)
Kurucuları Orhan Veli Kanık, Oktay Rifat ve Melih Cevdet eski okul arkadaşıydı.10,17 Şairaneliği, yani şiire özgü süslü bir söz dağarcığı olduğu düşüncesini bıraktılar ve gündelik dille yazdılar.10,17 “Kitâbe-i Seng-i Mezar” (mezar taşı yazısı) adlı şiirde konu, sıradan bir adamın nasırıdır.10,17 Kitabın 1945’teki ikinci baskısında yalnızca Orhan Veli’nin şiirleri vardı.17,18,33 Orhan Veli 14 Kasım 1950’de öldü; hareketin sonu bu tarihe ve Yaprak dergisinin kapanışına bağlanır.9,17,18,24 “Birinci Yeni” adı, İkinci Yeni ortaya çıktıktan sonra anlam kazandı.13,40
Its founders, Orhan Veli Kanık, Oktay Rifat and Melih Cevdet, were former school friends.10,17 They gave up şairanelik, the idea that poetry has a special, ornate vocabulary of its own, and wrote in everyday speech.10,17 In the poem “Kitâbe-i Seng-i Mezar” (Epitaph) the subject is an ordinary man’s corn.10,17 The second edition of the book, in 1945, held only Orhan Veli’s poems.17,18,33 Orhan Veli died on 14 November 1950; the end of the movement is tied to that date and to the closing of the magazine Yaprak.9,17,18,24 The name “First New” only made sense once İkinci Yeni had appeared.13,40
Ihre Gründer Orhan Veli Kanık, Oktay Rifat und Melih Cevdet waren ehemalige Schulfreunde.10,17 Sie verwarfen das „Dichterische“ (şairanelik), die Vorstellung, es gebe einen eigenen, geschmückten Wortschatz der Dichtung, und schrieben in der Alltagssprache.10,17 Im Gedicht „Kitâbe-i Seng-i Mezar“ (Grabinschrift) geht es um das Hühnerauge eines gewöhnlichen Mannes.10,17 In der zweiten Auflage von 1945 standen nur Gedichte von Orhan Veli.17,18,33 Orhan Veli starb am 14. November 1950. Das Ende der Bewegung wird mit diesem Datum und mit der Einstellung der Zeitschrift Yaprak verbunden.9,17,18,24 Der Name „Erste Neue“ ergab erst einen Sinn, als die İkinci Yeni aufgekommen war.13,40
Öz şiir (saf şiir)Öz şiir (pure poetry)Öz şiir (reine Dichtung)
Ahmet Hamdi Tanpınar, Necip Fazıl Kısakürek, Asaf Halet Çelebi, Cahit Sıtkı Tarancı, Ahmet Muhip Dıranas, Fazıl Hüsnü Dağlarca ve Behçet Necatigil bu çizgide anılır.11,12 Konuları düş, zaman, aşk, ölüm ve yalnızlıktır, siyaset bu şiirin dışında kalır.11,21
Ahmet Hamdi Tanpınar, Necip Fazıl Kısakürek, Asaf Halet Çelebi, Cahit Sıtkı Tarancı, Ahmet Muhip Dıranas, Fazıl Hüsnü Dağlarca and Behçet Necatigil are named on this line.11,12 Its subjects are dream, time, love, death and loneliness, and politics stays outside.11,21
Ahmet Hamdi Tanpınar, Necip Fazıl Kısakürek, Asaf Halet Çelebi, Cahit Sıtkı Tarancı, Ahmet Muhip Dıranas, Fazıl Hüsnü Dağlarca und Behçet Necatigil werden dieser Richtung zugerechnet.11,12 Ihre Themen sind Traum, Zeit, Liebe, Tod und Einsamkeit, die Politik bleibt außen vor.11,21
HisarcılarHisarcılar (the Hisar group)Hisarcılar (die Gruppe um Hisar)
Hisar dergisi 16 Mart 1950’de Ankara’da çıktı.13,31 Dergiyi fiilen Mehmet Çınarlı yönetti. Mûnis Faik Ozansoy, Gültekin Sâmanoğlu, İlhan Geçer, Mustafa Necati Karaer ve Yahya Benekay çevresindeydi.13,31 Gelenekten kopmadan yenilik istediler. Yaşayan Türkçeyi savundular, uydurma kelimelere ve siyasete bağlanmış sanata karşı çıktılar.13,31
The magazine Hisar first appeared in Ankara on 16 March 1950.13,31 Mehmet Çınarlı ran it in practice. Mûnis Faik Ozansoy, Gültekin Sâmanoğlu, İlhan Geçer, Mustafa Necati Karaer and Yahya Benekay were in its circle.13,31 They wanted the new without breaking with tradition. They defended living Turkish and opposed coined words and art tied to politics.13,31
Die Zeitschrift Hisar erschien zum ersten Mal am 16. März 1950 in Ankara.13,31 Faktisch leitete sie Mehmet Çınarlı. Zu ihrem Kreis gehörten Mûnis Faik Ozansoy, Gültekin Sâmanoğlu, İlhan Geçer, Mustafa Necati Karaer und Yahya Benekay.13,31 Sie wollten Neues, ohne mit der Tradition zu brechen. Sie verteidigten das Türkisch, wie es gesprochen wird, und wandten sich gegen künstlich gebildete Wörter und gegen eine an die Politik gebundene Kunst.13,31
MavicilerMaviciler (the Mavi group)Maviciler (die Gruppe um Mavi)
Mavi dergisini 1 Kasım 1952’de Ankara’da Teoman Civelek, Ülkü Arman ve okul arkadaşları kurdu. Dergi Son Mavi adıyla sürdü ve 1956’da kapandı.13,38 Attila İlhan katıldıktan sonra dergi Garip şairlerine karşı “sosyal realizm”i savundu.13,25 Attila İlhan 1954–1955’te Mavi çevresindeydi. Mavi 1952–1954, Son Mavi 1955–1956 arasında çıktı.13,25
Teoman Civelek, Ülkü Arman and their school friends founded the magazine Mavi in Ankara on 1 November 1952. It went on as Son Mavi and closed in 1956.13,38 After Attila İlhan joined, the magazine argued for “social realism” against the Garip poets.13,25 Attila İlhan was in the Mavi circle in 1954–1955. Mavi ran from 1952 to 1954 and Son Mavi from 1955 to 1956.13,25
Teoman Civelek, Ülkü Arman und ihre Schulfreunde gründeten am 1. November 1952 in Ankara die Zeitschrift Mavi. Sie erschien weiter als Son Mavi und wurde 1956 eingestellt.13,38 Nachdem Attila İlhan dazugekommen war, trat die Zeitschrift gegen die Dichter von Garip für einen „sozialen Realismus“ ein.13,25 Attila İlhan gehörte 1954–1955 zum Kreis um Mavi. Mavi erschien 1952–1954, Son Mavi 1955–1956.13,25
İkinci Yeniİkinci Yeni (the Second New)İkinci Yeni (die Zweite Neue)
Bildirisi de kesin bir başlangıç tarihi de yoktur. Şiirler 1954 dolaylarından başlayarak görünür.13,14,39 Adı 1956’da Muzaffer Erdost koydu. Yazının çıktığı yer olarak Son Havadis de Pazar Postası da gösterilir.14,39 Cemal Süreya, Edip Cansever, Turgut Uyar, İlhan Berk, Ece Ayhan, Sezai Karakoç ve Ülkü Tamer bu adla anılır.13,40 Garip’in anlamı açık, konuşur gibi şiirine karşı kapalı, imgeyle yüklü, çağrışımla ilerleyen bir şiir yazdılar.14,40 Dil bilgisini ve yazım kurallarını bile bile bozdular.39,40 Eleştirmenler buna “anlamsız şiir” dedi.14,40
It has no manifesto and no fixed starting date. The poems begin to appear around 1954.13,14,39 Muzaffer Erdost gave it its name in 1956. Both Son Havadis and Pazar Postası are given as the place where his article ran.14,39 Cemal Süreya, Edip Cansever, Turgut Uyar, İlhan Berk, Ece Ayhan, Sezai Karakoç and Ülkü Tamer go under this name.13,40 Against Garip’s clear, talkative poem they wrote one that was closed, loaded with images and moved by association.14,40 They broke the rules of grammar and spelling on purpose.39,40 Critics called it “meaningless poetry”.14,40
Sie hat weder ein Manifest noch ein festes Anfangsdatum. Die Gedichte erschienen ab etwa 1954.13,14,39 Den Namen gab ihr 1956 Muzaffer Erdost. Als Ort, an dem sein Aufsatz erschien, wird teils Son Havadis, teils Pazar Postası genannt.14,39 Cemal Süreya, Edip Cansever, Turgut Uyar, İlhan Berk, Ece Ayhan, Sezai Karakoç und Ülkü Tamer werden unter diesem Namen zusammengefasst.13,40 Dem klaren Gedicht von Garip, das wie gesprochen klingt, setzten sie eine hermetische, bildgesättigte Dichtung entgegen, die in Assoziationen fortschreitet.14,40 Grammatik und Rechtschreibung verletzten sie mit Absicht.39,40 Kritiker nannten das „sinnlose Dichtung“.14,40
Toplumcu gerçekçiler ve köyThe social realists and the villageDie sozialen Realisten und das Dorf
Mahmut Makal’ın Bizim Köy’ü 1950’de çıktı. Köy Enstitüsü mezunu bir öğretmenin köy notlarıdır; roman değildir ama köy romanının öncüsü sayılır.15,28 Ardından Talip Apaydın’ın Sarı Traktör’ü (1958) ve Fakir Baykurt’un Yılanların Öcü (1959) geldi.15,16 Yaşar Kemal’in ilk romanı İnce Memed 1955’te yayımlandı ve Varlık roman ödülünü aldı (ödülün yılı için 1956 da verilir).26,27
Mahmut Makal’s Bizim Köy (Our Village) came out in 1950. It is the village notes of a teacher trained at a Köy Enstitüsü (Village Institute); it is not a novel, but it is counted as the forerunner of the village novel.15,28 Talip Apaydın’s Sarı Traktör (The Yellow Tractor, 1958) and Fakir Baykurt’s Yılanların Öcü (The Revenge of the Snakes, 1959) followed.15,16 Yaşar Kemal’s first novel, İnce Memed, was published in 1955 and won the Varlık novel prize (1956 is also given for the prize).26,27
Bizim Köy (Unser Dorf) von Mahmut Makal erschien 1950. Es sind die Dorfnotizen eines Lehrers, der an einem Dorfinstitut (Köy Enstitüsü) ausgebildet worden war. Ein Roman ist es nicht, es gilt aber als Vorläufer des Dorfromans.15,28 Es folgten Sarı Traktör (Der gelbe Traktor, 1958) von Talip Apaydın und Yılanların Öcü (Die Rache der Schlangen, 1959) von Fakir Baykurt.15,16 Yaşar Kemals erster Roman, İnce Memed, erschien 1955 und erhielt den Romanpreis der Zeitschrift Varlık (als Jahr des Preises wird auch 1956 angegeben).26,27