
1911–19231911–19231911–1923
Millî EdebiyatNational LiteratureNationale Literatur
Millî Edebiyat, 11 Nisan 1911’de Genç Kalemler’de imzasız çıkan “Yeni Lisan” yazısıyla başlatılır.Millî Edebiyat (National Literature) is dated from “Yeni Lisan” (New Language), an unsigned article printed in Genç Kalemler on 11 April 1911.Als Beginn der Nationalen Literatur (Millî Edebiyat) gilt der Aufsatz „Yeni Lisan“ (Neue Sprache), der am 11. April 1911 anonym in Genç Kalemler erschien.
Yazı sade bir Türkçe istiyordu. Sonraki yıllarda şiirde hece ölçüsü, romanda Anadolu öne çıktı.The article asked for plain Turkish. In the years that followed, the syllabic metre came forward in poetry and Anatolia in the novel.Der Aufsatz forderte ein einfaches Türkisch. In den folgenden Jahren traten in der Dichtung das Silbenmaß, im Roman Anatolien in den Vordergrund.
Arka plan: çizimBackground: illustrationHintergrund: Illustration
Dönemin edebiyatıThe literature of the eraDie Literatur der Epoche
- 01Dil sadeleşir: Arapça ve Farsça dil bilgisi kuralları ve tamlamalar atılır, Türkçeye yerleşmiş kelimeler kalır.7,8,9,10The language is made plain: Arabic and Persian grammar rules and compounds are dropped, words that have settled into Turkish stay.7,8,9,10Die Sprache wird vereinfacht: Arabische und persische Grammatikregeln und Wortverbindungen fallen weg, im Türkischen eingebürgerte Wörter bleiben.7,8,9,10
- 02Yazı dilinin ölçüsü İstanbul Türkçesidir.8,9,11,12The standard for the written language is the Turkish of İstanbul.8,9,11,12Maßstab der Schriftsprache ist das Türkisch von İstanbul.8,9,11,12
- 03Şiirde aruzun yerine hece ölçüsü savunulur.11,12In poetry the syllabic metre (hece) is argued for in place of aruz.11,12Für die Dichtung wird das Silbenmaß anstelle des Aruz (quantitierendes Versmaß) gefordert.11,12
- 04Konular millî tarih, halkın hayatı ve Anadolu’dur.11,12,13The subjects are national history, the life of ordinary people, and Anatolia.11,12,13Die Themen sind die nationale Geschichte, das Leben des Volkes und Anatolien.11,12,13
- 05Hareket Türkçülük düşüncesine bağlıdır; kuramını Ziya Gökalp, Ömer Seyfettin ve Ali Canip kurar.11,12The movement is tied to Türkçülük (Turkism); Ziya Gökalp, Ömer Seyfettin and Ali Canip build its theory.11,12Die Bewegung ist mit dem Turkismus (Türkçülük) verbunden. Ihre Theorie stammt von Ziya Gökalp, Ömer Seyfettin und Ali Canip.11,12
“Yeni Lisan” yazısı, Genç Kalemler, 11 Nisan 1911The article “Yeni Lisan” (New Language) in Genç Kalemler, 11 April 1911Der Aufsatz „Yeni Lisan“ (Neue Sprache) in Genç Kalemler, 11. April 19117,8,9,12
“Yeni Lisan”“Yeni Lisan” (The New Language)„Yeni Lisan“ (Neue Sprache)
11 Nisan 1911’de Selanik’te, Genç Kalemler dergisinin ikinci cildinin ilk sayısında “Yeni Lisan” (yeni dil) çıktı.7,8,12 Yazının altında ad yerine bir soru işareti vardı. Yazarı Ömer Seyfettin’dir.7,8,9,10
On 11 April 1911, in Selanik (Salonica), “Yeni Lisan” appeared in the first issue of the second volume of the magazine Genç Kalemler (Young Pens).7,8,12 In place of a name it carried a question mark. Its author is Ömer Seyfettin.7,8,9,10
Am 11. April 1911 erschien in Saloniki im ersten Heft des zweiten Bandes der Zeitschrift Genç Kalemler (Junge Federn) der Aufsatz „Yeni Lisan“.7,8,12 Statt eines Namens stand darunter ein Fragezeichen. Verfasst hat ihn Ömer Seyfettin.7,8,9,10
Yazarlar ve eserlerWriters and worksAutoren und Werke
- Reşat Nuri Güntekin: Çalıkuşu (roman, 1922), Yeşil Gece (roman, 1928).1,14Reşat Nuri Güntekin: Çalıkuşu (The Wren; novel, 1922), Yeşil Gece (The Green Night; novel, 1928).1,14Reşat Nuri Güntekin: Çalıkuşu (Der Zaunkönig; Roman, 1922), Yeşil Gece (Die grüne Nacht; Roman, 1928).1,14
- Ömer Seyfettin: Harem (hikâyeler, 1918), Efruz Bey (1919).15,16Ömer Seyfettin: Harem (stories, 1918), Efruz Bey (1919).15,16Ömer Seyfettin: Harem (Erzählungen, 1918), Efruz Bey (1919).15,16
- Ziya Gökalp: Kızıl Elma (şiir, 1914), Yeni Hayat (şiir, 1918).17,18Ziya Gökalp: Kızıl Elma (The Red Apple; poems, 1914), Yeni Hayat (New Life; poems, 1918).17,18Ziya Gökalp: Kızıl Elma (Der rote Apfel; Gedichte, 1914), Yeni Hayat (Neues Leben; Gedichte, 1918).17,18
- Mehmet Âkif Ersoy: Safahat (ilk kitap 1911), İstiklâl Marşı (1921).19,20Mehmet Âkif Ersoy: Safahat (Phases; first book 1911), İstiklâl Marşı (the Independence March, 1921).19,20Mehmet Âkif Ersoy: Safahat (Phasen; erstes Buch 1911), İstiklâl Marşı (Unabhängigkeitsmarsch; 1921).19,20
- Yahya Kemal Beyatlı.11,12Yahya Kemal Beyatlı.11,12Yahya Kemal Beyatlı.11,12
- Beş Hececiler: Faruk Nafiz Çamlıbel, Enis Behiç Koryürek, Halit Fahri Ozansoy, Orhan Seyfi Orhon, Yusuf Ziya Ortaç.12,13Beş Hececiler (the Five Syllabists): Faruk Nafiz Çamlıbel, Enis Behiç Koryürek, Halit Fahri Ozansoy, Orhan Seyfi Orhon, Yusuf Ziya Ortaç.12,13Beş Hececiler (die fünf Silbenmaßdichter): Faruk Nafiz Çamlıbel, Enis Behiç Koryürek, Halit Fahri Ozansoy, Orhan Seyfi Orhon, Yusuf Ziya Ortaç.12,13
Dergiler ve yerlerMagazines and placesZeitschriften und Orte
- Genç Kalemler. Selanik’te çıktı; “Yeni Lisan” burada yayımlandı.7,8,9,10Genç Kalemler. Published in Selanik; “Yeni Lisan” appeared here.7,8,9,10Genç Kalemler. Erschien in Saloniki. Hier wurde „Yeni Lisan“ gedruckt.7,8,9,10
- Türk Yurdu. Hareketin İstanbul’daki dergisi.11,12Türk Yurdu. The movement’s magazine in İstanbul.11,12Türk Yurdu. Die Zeitschrift der Bewegung in İstanbul.11,12
- Büyük Millet Meclisi. İstiklâl Marşı’nı 12 Mart 1921’de kabul etti.19,21The Grand National Assembly. It adopted the İstiklâl Marşı on 12 March 1921.19,21Große Nationalversammlung. Sie nahm den İstiklâl Marşı am 12. März 1921 an.19,21
- Anadolu kasabaları ve köyleri. Düzyazıya bu yıllarda girdi.11,12,13The towns and villages of Anatolia. They entered prose in these years.11,12,13Kleinstädte und Dörfer Anatoliens. In diesen Jahren wurden sie zum Schauplatz der Prosa.11,12,13
- İstanbul sokakları. Atlı tramvayın yerini 2 Şubat 1914’te elektrikli tramvay aldı.22,23The streets of İstanbul. Electric trams replaced horse-drawn ones on 2 February 1914.22,23Straßen von İstanbul. Am 2. Februar 1914 löste die elektrische Straßenbahn die Pferdebahn ab.22,23
Okulun insanlarıThe school’s peopleMenschen der Schule
- Reşat Nuri Güntekin İstanbul Erkek Lisesi’nde de öğretmenlik yaptı; yılları bilinmiyor.1,2Reşat Nuri Güntekin taught at İstanbul Erkek Lisesi, among other schools; the years are unknown.1,2Reşat Nuri Güntekin unterrichtete auch am İstanbul Erkek Lisesi; in welchen Jahren, ist nicht bekannt.1,2
- Beş Hececiler’den Enis Behiç Koryürek son sınıfı bu okulda okudu ve diplomasını 1910’da aldı.3,4Enis Behiç Koryürek, one of the Beş Hececiler, did his final year at the school and received his diploma in 1910.3,4Enis Behiç Koryürek, einer der Beş Hececiler, besuchte die Abschlussklasse an dieser Schule und erhielt 1910 sein Abschlusszeugnis.3,4
- Yine Beş Hececiler’den Orhan Seyfi Orhon 1941’de okula edebiyat öğretmeni olarak atandı.5,6Orhan Seyfi Orhon, another of the five, was appointed literature teacher at the school in 1941.5,6Orhan Seyfi Orhon, ebenfalls einer der Beş Hececiler, kam 1941 als Literaturlehrer an die Schule.5,6

Millî Edebiyat, 1911–1923National Literature, 1911–1923Nationale Literatur, 1911–1923
“Yeni Lisan” 11 Nisan 1911’de (eski takvimle 29 Mart 1327) Selanik’te, Genç Kalemler dergisinde çıktı.7,8,9,12 Dergi Manastır’da Hüsn ve Şiir adıyla başlamış, sonra Selanik’e taşınmış, 1910’un sonlarına doğru Genç Kalemler adını almıştı.7,8,24
Hareketin hikâyecisi ve önderi Ömer Seyfettin sayılır.12,25 1884’te Gönen’de doğdu, 1903’te Harbiye’yi bitirip subay oldu.15,16 Sonra Kabataş Sultanisi’nde edebiyat okuttu.15,16 Hikâye kitabı Harem 1918’de, Efruz Bey 1919’da çıktı. 6 Mart 1920’de İstanbul’da öldü.15,16 Hareketin kuramını Ziya Gökalp ve Ali Canip’le birlikte kurdu.11,12 Gökalp 1876’da Diyarbekir’de doğdu.17,26 Şiir kitapları Kızıl Elma 1914’te, Yeni Hayat 1918’de basıldı.17,18 1919’da İngilizler onu işgal altındaki İstanbul’da tutukladı, önce Limni’ye, sonra Malta’ya sürdü. İki yıl kadar orada kaldı.17,26 Genç Kalemler’den sonra hareketin dergisi İstanbul’da çıkan Türk Yurdu oldu.11,12
Şiirde heceyi Beş Hececiler yaygınlaştırdı: Faruk Nafiz Çamlıbel, Enis Behiç Koryürek, Halit Fahri Ozansoy, Orhan Seyfi Orhon, Yusuf Ziya Ortaç. Hepsi aruzla başlamıştı.12,13 Enis Behiç son sınıfı İstanbul Erkek Lisesi’nde okudu ve diplomasını 1910’da aldı.3,4 Orhan Seyfi 1941’de aynı okula edebiyat öğretmeni olarak atandı.5,6
Mehmet Âkif aruzda kaldı ama konuşma diline yakın yazdı. Safahat baştan sona aruzladır.19,25 Yedi kitaplık Safahat’ın ilki 1911’de, sonuncusu Gölgeler 1933’te Kahire’de basıldı.19,20 Âkif baytardı, yani veteriner; okulunu 1893’te birincilikle bitirmişti.19,20 1920’de Maarif Vekâleti (eğitim bakanlığı) 500 lira ödüllü bir marş yarışması açtı. Âkif para yüzünden katılmadı. Şiiri, vekil Hamdullah Suphi isteyip ödül şartı kalkınca yazdı.19,20 Meclis İstiklâl Marşı’nı 12 Mart 1921’de kabul etti.19,21 Hamdullah Suphi çocukken Numûne-i Terakki’de okumuştu.27,28 Yahya Kemal de aruzda kaldı. Şiirlerini sağlığında kitap yapmadı, ölümünden sonra toplandılar.12,25 İkisi de dönemin içinde, aruzu bırakmayan şairler olarak anılır.11,12
Düzyazıya Anadolu’nun kasabaları ve köyleri girdi.11,12,13 Reşat Nuri Güntekin’in Çalıkuşu romanı Vakit gazetesinde tefrika edildi, yani bölüm bölüm yayımlandı, 1922’de kitap oldu.1,2 Roman genç öğretmen Feride’yi anlatır. Reşat Nuri de öğretmendi, çalıştığı İstanbul liselerinden biri İstanbul Erkek Lisesi’dir.1,2 Yeşil Gece 1928’de çıktı (1926 da verilir).1,14 Reşat Nuri 1889’da İstanbul’da doğdu, 7 Aralık 1956’da Londra’da öldü.1,14
Dönemin sonu 1923 sayılır. Hareketin merkezde olduğu yıllar 1910–1923’tür.11,12 Hareket 1923’ten sonra da biçim değiştirerek uzun süre gündemde kaldı, Cumhuriyet’te yeniden yükseldi.11,25
“Yeni Lisan” appeared on 11 April 1911 (29 Mart 1327 in the old calendar) in the magazine Genç Kalemler, in Selanik.7,8,9,12 The magazine had begun in Manastır as Hüsn ve Şiir, moved to Selanik, and taken the name Genç Kalemler towards the end of 1910.7,8,24
Ömer Seyfettin is counted as the movement’s story-writer and leader.12,25 He was born in Gönen in 1884 and left the military academy as an officer in 1903.15,16 Later he taught literature at Kabataş Sultanisi.15,16 His story collection Harem came out in 1918 and Efruz Bey in 1919. He died in İstanbul on 6 March 1920.15,16 He built the movement’s theory with Ziya Gökalp and Ali Canip.11,12 Gökalp was born in Diyarbekir in 1876.17,26 His poetry books Kızıl Elma and Yeni Hayat were printed in 1914 and 1918.17,18 In 1919 the British arrested him in occupied İstanbul and exiled him first to Limni, then to Malta. He stayed about two years.17,26 After Genç Kalemler the movement’s magazine was Türk Yurdu, published in İstanbul.11,12
In poetry the Beş Hececiler made the syllabic metre the common one: Faruk Nafiz Çamlıbel, Enis Behiç Koryürek, Halit Fahri Ozansoy, Orhan Seyfi Orhon and Yusuf Ziya Ortaç. All of them had started in aruz.12,13 Enis Behiç did his final year at İstanbul Erkek Lisesi and received his diploma in 1910.3,4 Orhan Seyfi was appointed literature teacher at the same school in 1941.5,6
Mehmet Âkif stayed with aruz but wrote close to spoken Turkish. All of Safahat is in aruz.19,25 The first of Safahat’s seven books was printed in 1911 and the last, Gölgeler, in Cairo in 1933.19,20 Âkif was a vet; he had finished the veterinary school first in his class in 1893.19,20 In 1920 the Ministry of Education opened an anthem competition with a prize of 500 lira. Âkif would not enter because of the money. He wrote the poem once the minister, Hamdullah Suphi, asked him and the prize condition was dropped.19,20 The Assembly adopted the İstiklâl Marşı on 12 March 1921.19,21 As a boy, Hamdullah Suphi had been a pupil at Numûne-i Terakki.27,28 Yahya Kemal also stayed with aruz. He did not publish his poems as books in his lifetime, and they were collected after his death.12,25 Both are placed inside the era, as poets who kept aruz.11,12
The towns and villages of Anatolia entered prose.11,12,13 Reşat Nuri Güntekin’s novel Çalıkuşu ran in instalments in the newspaper Vakit and became a book in 1922.1,2 It tells the story of Feride, a young teacher. Reşat Nuri was a teacher too, and İstanbul Erkek Lisesi was one of the İstanbul lycées where he worked.1,2 Yeşil Gece came out in 1928 (1926 is also given).1,14 Reşat Nuri was born in İstanbul in 1889 and died in London on 7 December 1956.1,14
The era is taken to end in 1923. The movement was at the centre in the years 1910–1923.11,12 It stayed on the agenda long after 1923 in a changed form, and rose again under the Republic.11,25
„Yeni Lisan“ erschien am 11. April 1911 (nach altem Kalender 29 Mart 1327) in Saloniki in der Zeitschrift Genç Kalemler.7,8,9,12 Die Zeitschrift hatte in Manastır unter dem Namen Hüsn ve Şiir begonnen, war dann nach Saloniki umgezogen und hatte gegen Ende 1910 den Namen Genç Kalemler angenommen.7,8,24
Ömer Seyfettin gilt als der Erzähler und Wortführer der Bewegung.12,25 Er wurde 1884 in Gönen geboren, beendete 1903 die Kriegsschule und wurde Offizier.15,16 Später unterrichtete er Literatur am Kabataş Sultanisi.15,16 Sein Erzählband Harem erschien 1918, Efruz Bey 1919. Am 6. März 1920 starb er in İstanbul.15,16 Die Theorie der Bewegung entwickelte er zusammen mit Ziya Gökalp und Ali Canip.11,12 Gökalp wurde 1876 in Diyarbekir geboren.17,26 Seine Gedichtbände Kızıl Elma und Yeni Hayat erschienen 1914 und 1918.17,18 1919 verhafteten ihn die Briten im besetzten İstanbul und verbannten ihn zuerst nach Lemnos, dann nach Malta. Dort blieb er etwa zwei Jahre.17,26 Nach Genç Kalemler war Türk Yurdu in İstanbul die Zeitschrift der Bewegung.11,12
In der Dichtung verbreiteten die Beş Hececiler das Silbenmaß: Faruk Nafiz Çamlıbel, Enis Behiç Koryürek, Halit Fahri Ozansoy, Orhan Seyfi Orhon und Yusuf Ziya Ortaç. Alle hatten mit dem Aruz begonnen.12,13 Enis Behiç besuchte die Abschlussklasse am İstanbul Erkek Lisesi und erhielt 1910 sein Abschlusszeugnis.3,4 Orhan Seyfi kam 1941 als Literaturlehrer an dieselbe Schule.5,6
Mehmet Âkif blieb beim Aruz, schrieb aber nah an der gesprochenen Sprache. Safahat ist durchgehend im Aruz geschrieben.19,25 Das erste der sieben Bücher von Safahat erschien 1911, das letzte, Gölgeler, 1933 in Kairo.19,20 Âkif war Tierarzt und hatte die Tierarzneischule 1893 als Bester seines Jahrgangs abgeschlossen.19,20 1920 schrieb das Bildungsministerium (Maarif Vekâleti) einen Wettbewerb für einen Marsch mit 500 Lira Preisgeld aus. Wegen des Preisgelds nahm Âkif nicht teil. Er schrieb das Gedicht, als Minister Hamdullah Suphi ihn darum bat und das Preisgeld als Bedingung wegfiel.19,20 Die Nationalversammlung nahm den İstiklâl Marşı am 12. März 1921 an.19,21 Hamdullah Suphi hatte als Kind die Numûne-i Terakki besucht.27,28 Auch Yahya Kemal blieb beim Aruz. Zu Lebzeiten gab er seine Gedichte nicht als Buch heraus, gesammelt wurden sie nach seinem Tod.12,25 Beide werden zur Epoche gezählt, als Dichter, die den Aruz nicht aufgaben.11,12
Die Kleinstädte und Dörfer Anatoliens wurden zum Schauplatz der Prosa.11,12,13 Der Roman Çalıkuşu von Reşat Nuri Güntekin erschien zuerst in Fortsetzungen in der Zeitung Vakit und 1922 als Buch.1,2 Er erzählt von der jungen Lehrerin Feride. Auch Reşat Nuri war Lehrer. Zu den Gymnasien in İstanbul, an denen er unterrichtete, gehörte das İstanbul Erkek Lisesi.1,2 Yeşil Gece erschien 1928 (auch 1926 angegeben).1,14 Reşat Nuri wurde 1889 in İstanbul geboren und starb am 7. Dezember 1956 in London.1,14
Als Ende der Epoche gilt 1923. Im Mittelpunkt stand die Bewegung von 1910 bis 1923.11,12 Auch nach 1923 blieb sie in veränderter Form lange im Gespräch und erstarkte in der Republik erneut.11,25
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Güntekin, Reşat Nuri”
- Vikipedi, “Reşat Nuri Güntekin”
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Koryürek, Enis Behiç”
- Gürel, Ana Dili Eğitimi Dergisi 7(3), 2019
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Orhon, Orhan Seyfi”
- Biyografya, “Orhan Seyfi Orhon”
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Genç Kalemler”
- Küre Ansiklopedi, “Yeni Lisan Hareketi”
- Nâzım H. Polat, “109. Yılında Yeni Lisan’a Eleştirel Bir Bakış”, Türk Dili (TDK), Nisan 2020
- Ahmet Bozdoğan, “Birinci Yeni Lisan Makalesini Milli Edebiyat Akımının Bildirgesi Olarak Okumak”, C.Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi XI/2, 2007
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Millî Edebiyat Akımı”
- MEB (Bartın Lisesi), “Milli Edebiyat Dönemi (1911-1923)” ders notu
- Küre Ansiklopedi, “Beş Hececiler”
- Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi, Yapı Kredi Yayınları, 3. baskı 2010, cilt I (A–İ)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ömer Seyfeddin”
- TEİS, “Ömer Seyfettin”
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Gökalp, Ziya”
- Vikikaynak, “Kişi:Ziya Gökalp”
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed Âkif Ersoy”
- TEİS, “Ersoy, Mehmet Âkif”
- MEB, “İstiklâl Marşı Yazılış Öyküleri”
- İETT, “Brief History”
- Wikipedia, “Trams in Istanbul (1871–1966)”
- Arda Odabaşı, “II. Meşrutiyet Dönemi Fikir Dergilerinden ‘Genç Kalemler’” (Çankaya Üniversitesi ders sayfası)
- Encyclopedia.com, “Literature: Turkish”
- Wikipedia, “Ziya Gökalp”
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Tanrıöver, Hamdullah Suphi”
- Enfel Doğan, “İstanbul (Erkek) Lisesi’nin Kurucusu Mehmed Nadir Bey…”, SAÜ Eğitim Fakültesi Dergisi 14, 2007