
1909–19121909–19121909–1912
Fecr-i ÂtîFecr-i ÂtîFecr-i Âtî
Fecr-i Âtî’nin ilk toplantısı 20 Mart 1909’da yapıldı.Fecr-i Âtî held its first meeting on 20 March 1909.Die Gruppe Fecr-i Âtî kam am 20. März 1909 zum ersten Mal zusammen.
Toplandıkları matbaa ertesi ay basıldı. Ortak sözleri “Sanat şahsî ve muhteremdir” oldu, ortak bir programları olmadı.The press where they met was raided the next month. Their shared phrase was “Sanat şahsî ve muhteremdir” (art is personal and worthy of respect), and they had no shared programme.Die Druckerei, in der sie sich getroffen hatte, wurde im Monat darauf gestürmt. Ihr Leitsatz lautete „Sanat şahsî ve muhteremdir“ (Kunst ist persönlich und verdient Achtung), ein gemeinsames Programm hatte sie nicht.
Arka plan: çizimBackground: illustrationHintergrund: Illustration
Dönemin edebiyatıThe literature of the eraDie Literatur der Epoche
Ortak sözleri tek cümledir: “Sanat şahsî ve muhteremdir”, yani sanat kişiseldir ve saygıya değer.6,7
What they share is one sentence: “Sanat şahsî ve muhteremdir”, art is personal and worthy of respect.6,7
Ihr gemeinsamer Leitsatz ist ein einziger Satz: „Sanat şahsî ve muhteremdir“, das heißt, Kunst ist persönlich und verdient Achtung.6,7
Ortak programı ve disiplini yoktur, herkes kendi yoluna gider.6,7
It has no common programme or discipline, and each member goes his own way.6,7
Die Gruppe hat kein gemeinsames Programm und keine Gruppendisziplin, jeder arbeitet für sich.6,7
Aruzu, aşk ve doğa konularını sürdürdüğü için Servet-i Fünûn’un devamı sayılır.6,7
Because it keeps the aruz metre and the subjects of love and nature, it is seen as a continuation of Servet-i Fünûn.6,7
Weil die Gruppe am Aruz, dem quantitierenden Versmaß, und an den Themen Liebe und Natur festhält, gilt sie als Fortsetzung von Servet-i Fünûn.6,7
Bildirisi 24 Şubat 1910’da Servet-i Fünûn’da çıktı; altında 21 imza vardı.6,7
Its declaration appeared in Servet-i Fünûn on 24 February 1910, with 21 signatures.6,7
Die Erklärung der Gruppe erschien am 24. Februar 1910 in der Zeitschrift Servet-i Fünûn und trug 21 Unterschriften.6,7
İlk toplantıThe first meetingDas erste Treffen
İlk toplantı 20 Mart 1909’da Hilâl gazetesinin matbaasında yapıldı.6,7 Nisan 1909’da, 31 Mart Ayaklanması sırasında isyancılar Hilâl’i bastı, baskı makinelerini ve harflerin dizildiği odayı tahrip etti.6,7
The first meeting was held on 20 March 1909 at the printing house of the newspaper Hilâl.6,7 In April 1909, during the 31 Mart uprising, rebels raided Hilâl and wrecked its presses and its composing room, where the type was set.6,7
Das erste Treffen fand am 20. März 1909 in der Druckerei der Zeitung Hilâl statt.6,7 Im April 1909, beim Aufstand vom 31. März, stürmten Rebellen die Zeitung Hilâl und zerstörten die Druckmaschinen und die Setzerei.6,7
İlk toplantı, 20 Mart 1909; bildiri, 24 Şubat 1910First meeting, 20 March 1909; declaration, 24 February 1910Erstes Treffen, 20. März 1909; Erklärung, 24. Februar 19106,7
Okulun insanlarıThe school’s peopleMenschen der Schule
- Ahmet Haşim 1896’da Numûne-i Terakki’de bir yıl okudu.1,2Ahmet Haşim studied at Numûne-i Terakki for one year in 1896.1,2Ahmet Haşim besuchte 1896 ein Jahr lang die Numûne-i Terakki.1,2
- Şahabettin Süleyman Nisan 1911’de İstanbul Sultanisi’nde öğretmenliğe başladı.3,4 Osmanlıca okuttu.3,4Şahabettin Süleyman began teaching at İstanbul Sultanisi in April 1911.3,4 He taught Ottoman Turkish.3,4Şahabettin Süleyman wurde im April 1911 Lehrer am İstanbul Sultanisi.3,4 Er unterrichtete Osmanisch.3,4
- Bildiriyi imzalayanlardan Hamdullah Suphi Tanrıöver de Numûne-i Terakki’de okudu; Galatasaray’dan mezun oldu.2,5Hamdullah Suphi Tanrıöver, another signatory, was also a pupil at Numûne-i Terakki; he graduated from Galatasaray.2,5Auch Hamdullah Suphi Tanrıöver, ein weiterer Unterzeichner der Erklärung, war Schüler der Numûne-i Terakki. Seinen Abschluss machte er am Galatasaray.2,5
Yazarlar ve eserlerWriters and worksAutoren und Werke
- Ahmet Haşim: Göl Saatleri (şiir, 1921); Piyâle (şiir, 1926) ve içindeki Merdiven; Frankfurt Seyahatnâmesi (gezi, 1933).1,8Ahmet Haşim: Göl Saatleri (Hours of the Lake; poems, 1921); Piyâle (The Wine Cup; poems, 1926), which contains Merdiven (The Stairs); Frankfurt Seyahatnâmesi (Frankfurt Travelogue; 1933).1,8Ahmet Haşim: Göl Saatleri (Stunden des Sees; Gedichte, 1921); Piyâle (Der Weinbecher; Gedichte, 1926) mit dem Gedicht Merdiven (Die Treppe); Frankfurt Seyahatnâmesi (Frankfurter Reisebericht; 1933).1,8
- Şahabettin Süleyman: Fırtına ve Çıkmaz Sokak (oyun).3,4Şahabettin Süleyman: Fırtına (The Storm) and Çıkmaz Sokak (Dead End); plays.3,4Şahabettin Süleyman: die Theaterstücke Fırtına (Der Sturm) und Çıkmaz Sokak (Die Sackgasse).3,4
- Bildiriyi imzalayan öteki adlardan: Yakup Kadri, Refik Hâlid, Köprülüzâde Mehmed Fuad, Celâl Sâhir, Hamdullah Suphi, Emin Bülend, Tahsin Nâhid, Faik Âli, Ahmed Samim.6,7Other signatories of the declaration include Yakup Kadri, Refik Hâlid, Köprülüzâde Mehmed Fuad, Celâl Sâhir, Hamdullah Suphi, Emin Bülend, Tahsin Nâhid, Faik Âli and Ahmed Samim.6,7Weitere Unterzeichner der Erklärung waren unter anderen Yakup Kadri, Refik Hâlid, Köprülüzâde Mehmed Fuad, Celâl Sâhir, Hamdullah Suphi, Emin Bülend, Tahsin Nâhid, Faik Âli und Ahmed Samim.6,7
Dergiler ve yerlerMagazines and placesZeitschriften und Orte
- Servet-i Fünûn. 25 Mart 1909 tarihli 930. sayı topluluğu duyurdu; 24 Şubat 1910 tarihli 977. sayı bildiriyi bastı.6,7Servet-i Fünûn. Issue 930, dated 25 March 1909, announced the group; issue 977, dated 24 February 1910, printed the declaration.6,7Servet-i Fünûn. Heft 930 vom 25. März 1909 machte die Gruppe bekannt, Heft 977 vom 24. Februar 1910 druckte die Erklärung.6,7
- Hilâl matbaası. İlk toplantının yeri.6,7The Hilâl printing house. Where the first meeting took place.6,7Druckerei der Zeitung Hilâl. Ort des ersten Treffens.6,7
- Sirkeci. İmzacılardan gazeteci Ahmed Samim 1910’da postanenin yakınında öldürüldü.6,7Sirkeci. Ahmed Samim, a journalist and one of the signatories, was assassinated near the post office in 1910.6,7Sirkeci. Der Journalist Ahmed Samim, einer der Unterzeichner, wurde 1910 nahe dem Postamt ermordet.6,7

Fecr-i Âtî, 1909–1912Fecr-i Âtî, 1909–1912Fecr-i Âtî, 1909–1912
Ad için Ahmet Haşim “Sînâ-yı Emel”i önerdi, Faik Âli’nin bulduğu “Fecr-i Âtî” seçildi.6,7 Fecr-i Âtî “geleceğin şafağı” demektir. İlk toplantı 20 Mart 1909’da Hilâl gazetesinin matbaasında yapıldı, geçici başkan Faik Âli’ydi.6,7 Beş gün sonra, 25 Mart’ta, Servet-i Fünûn’un 930. sayısı topluluğu duyurdu.6,7 Dizdaroğlu kuruluşu “Şubat 1909’un dördüncü haftası”na koyar.7,9
Nisan 1909’daki 31 Mart Ayaklanması’nda isyancılar Hilâl’i bastı, baskı makinelerini ve dizgi odasını kırıp döktü.6,7
21 imzalı “Fecr-i Âtî Encümen-i Edebîsi Beyannâmesi”, yani edebiyat kurulunun bildirisi, 24 Şubat 1910’da Servet-i Fünûn’un 977. sayısında çıktı.6,7 Bildirinin eski takvimdeki tarihi 11 Şubat 1325’tir; bu tarih kimi yerde yanlışlıkla 24 Şubat 1909 diye çevrilir.7,10
İmzacılar arasında Ahmet Haşim, Yakup Kadri, Refik Hâlid, Köprülüzâde Mehmed Fuad, Celâl Sâhir, Emin Bülend, Tahsin Nâhid, Hamdullah Suphi ve Şahabettin Süleyman vardı.6,7 Topluluğun sloganı “Sanat şahsî ve muhteremdir” oldu. Yakup Kadri anılarında bu sözü Şahabettin Süleyman’a mal eder.6,7 Ortak bir program yoktu, üyeler ayrı yollara gitti.6,7 Şiirde aruzu, aşkı ve doğayı sürdürdükleri için topluluk Servet-i Fünûn zevkinin devamı sayılır. Tanzimat ve Servet-i Fünûn’dan sonra “üçüncü nesil” diyenler de var.6,7 İmzacılardan gazeteci Ahmed Samim 1910’da Sirkeci postanesinin yakınında öldürüldü.6,7
Şahabettin Süleyman 1885’te İstanbul’da doğdu.3,4 Oyunu Çıkmaz Sokak ahlaka aykırı bulununca 1910’da Vefa İdadisi’ndeki görevinden alındı.3,4 Nisan 1911’de İstanbul Sultanisi’nde, bugünkü İstanbul Erkek Lisesi’nde yeniden öğretmenliğe başladı ve Osmanlıca okuttu. 1915’te Galatasaray’daydı.3,4 Ocak 1919’da, 34 yaşında, tedavi için gittiği Davos’ta İspanyol gribinden öldü.3,4
Üyeler Ağustos 1912’ye kadar Servet-i Fünûn’da yazdı, 1912 sonunda ad ortadan kalkmıştı. Dizdaroğlu topluluğun ömrünü “3 yıl 10 ay kadar” diye hesaplar.6,7
Ahmet Haşim Bağdat’ta doğdu. Doğum yılı arşiv kayıtlarına göre 1887’dir (1883 ile 1887 arasında başka yıllar da verilir).1,11 1896’da Numûne-i Terakki’de bir yıl okudu.1,2 Sonra yatılı olarak Galatasaray’a geçti ve 1907’de mezun oldu.1,8 İlk şiiri “Hayâl-i Aşkım” 7 Mart 1901’de, o daha öğrenciyken, Mecmûa-i Edebiyye’de çıkmıştı.1,12 Topluluğa 1909’da katıldı. Sembolist bir şairdi, “sanat için sanat” anlayışına yakın durdu.1,9 İzmir Sultanisi’nde Fransızca ve edebiyat, Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Sanâyi-i Nefîse Mektebi’nde (güzel sanatlar okulu) mitoloji okuttu.1,8 Göl Saatleri 1921’de, topluluk dağıldıktan dokuz yıl sonra çıktı.1,8 “Merdiven” şiirinin de içinde olduğu Piyâle 1926’da yayımlandı.1,8,12 1933’te gezi yazılarını Frankfurt Seyahatnâmesi’nde topladı ve aynı yılın 4 Haziran’ında İstanbul’da öldü.1,8
For the name, Ahmet Haşim proposed “Sînâ-yı Emel”, and Faik Âli’s “Fecr-i Âtî” was chosen.6,7 Fecr-i Âtî means “dawn of the future”. The first meeting was held on 20 March 1909 at the printing house of the newspaper Hilâl, with Faik Âli as temporary president.6,7 Five days later, on 25 March, issue 930 of Servet-i Fünûn announced the group.6,7 Dizdaroğlu puts the founding in “the fourth week of February 1909”.7,9
During the 31 Mart uprising in April 1909, rebels raided Hilâl and wrecked its presses and composing room.6,7
The “Fecr-i Âtî Encümen-i Edebîsi Beyannâmesi” (Declaration of the Fecr-i Âtî Literary Society), with 21 signatures, appeared in issue 977 of Servet-i Fünûn on 24 February 1910.6,7 Its old-calendar date is 11 Şubat 1325; in some places this is wrongly converted to 24 February 1909.7,10
The signatories included Ahmet Haşim, Yakup Kadri, Refik Hâlid, Köprülüzâde Mehmed Fuad, Celâl Sâhir, Emin Bülend, Tahsin Nâhid, Hamdullah Suphi and Şahabettin Süleyman.6,7 The group’s motto was “Sanat şahsî ve muhteremdir”. In his memoirs Yakup Kadri credits the phrase to Şahabettin Süleyman.6,7 There was no common programme, and the members went separate ways.6,7 Because they kept aruz, love and nature in their poems, the group is seen as a continuation of the Servet-i Fünûn taste. Some call it the “third generation”, after Tanzimat and Servet-i Fünûn.6,7 One signatory, the journalist Ahmed Samim, was assassinated near the Sirkeci post office in 1910.6,7
Şahabettin Süleyman was born in İstanbul in 1885.3,4 In 1910 he was removed from his post at Vefa İdadisi after his play Çıkmaz Sokak was judged immoral.3,4 In April 1911 he began teaching again at İstanbul Sultanisi, today’s İstanbul Erkek Lisesi, where he taught Ottoman Turkish. In 1915 he was at Galatasaray.3,4 In January 1919, aged 34, he died of the Spanish flu in Davos, where he had gone for treatment.3,4
The members wrote in Servet-i Fünûn until August 1912, and by the end of 1912 the name had gone. Dizdaroğlu counts the group’s life as “about 3 years 10 months”.6,7
Ahmet Haşim was born in Baghdad. According to archive records the year was 1887 (other years between 1883 and 1887 are also given).1,11 In 1896 he studied at Numûne-i Terakki for one year.1,2 He then moved to Galatasaray as a boarder and graduated in 1907.1,8 His first poem, “Hayâl-i Aşkım” (The Vision of My Love), had appeared in Mecmûa-i Edebiyye on 7 March 1901, while he was still a pupil.1,12 He joined the group in 1909. He was a symbolist, close to “art for art’s sake”.1,9 He taught French and literature at İzmir Sultanisi, and after the First World War mythology at the Sanâyi-i Nefîse Mektebi, the fine arts school.1,8 Göl Saatleri came out in 1921, nine years after the group dissolved.1,8 Piyâle, which contains the poem “Merdiven”, was published in 1926.1,8,12 In 1933 he collected his travel pieces in Frankfurt Seyahatnâmesi, and on 4 June of the same year he died in İstanbul.1,8
Ahmet Haşim schlug als Namen „Sînâ-yı Emel“ vor, gewählt wurde „Fecr-i Âtî“, der Vorschlag von Faik Âli.6,7 Fecr-i Âtî heißt „Morgenröte der Zukunft“. Das erste Treffen fand am 20. März 1909 in der Druckerei der Zeitung Hilâl statt, den vorläufigen Vorsitz hatte Faik Âli.6,7 Fünf Tage später, am 25. März, machte Heft 930 von Servet-i Fünûn die Gruppe bekannt.6,7 Dizdaroğlu datiert die Gründung in die „vierte Februarwoche 1909“.7,9
Beim Aufstand vom 31. März, im April 1909, stürmten Rebellen die Zeitung Hilâl und zerschlugen Druckmaschinen und Setzerei.6,7
Die „Fecr-i Âtî Encümen-i Edebîsi Beyannâmesi“ (Erklärung des Literaturvereins Fecr-i Âtî) erschien mit 21 Unterschriften am 24. Februar 1910 in Heft 977 von Servet-i Fünûn.6,7 Nach dem alten Kalender trägt sie das Datum 11 Şubat 1325, das an manchen Stellen fälschlich in den 24. Februar 1909 umgerechnet wird.7,10
Zu den Unterzeichnern gehörten Ahmet Haşim, Yakup Kadri, Refik Hâlid, Köprülüzâde Mehmed Fuad, Celâl Sâhir, Emin Bülend, Tahsin Nâhid, Hamdullah Suphi und Şahabettin Süleyman.6,7 Der Leitsatz der Gruppe lautete „Sanat şahsî ve muhteremdir“. Yakup Kadri schreibt ihn in seinen Erinnerungen Şahabettin Süleyman zu.6,7 Ein gemeinsames Programm gab es nicht, die Mitglieder schlugen verschiedene Richtungen ein.6,7 Weil sie in der Dichtung beim Aruz und bei den Themen Liebe und Natur blieben, gilt die Gruppe als Fortsetzung der Ästhetik von Servet-i Fünûn. Manche nennen sie nach der Tanzimat-Zeit und Servet-i Fünûn die „dritte Generation“.6,7 Der Journalist Ahmed Samim, einer der Unterzeichner, wurde 1910 nahe dem Postamt von Sirkeci ermordet.6,7
Şahabettin Süleyman wurde 1885 in İstanbul geboren.3,4 1910 wurde er seiner Stelle am Vefa İdadisi enthoben, weil sein Stück Çıkmaz Sokak als unsittlich galt.3,4 Ab April 1911 unterrichtete er wieder, nun am İstanbul Sultanisi, dem heutigen İstanbul Erkek Lisesi. Sein Fach war Osmanisch. 1915 war er am Galatasaray.3,4 Im Januar 1919 starb er mit 34 Jahren in Davos, wohin er zur Behandlung gefahren war, an der Spanischen Grippe.3,4
Die Mitglieder schrieben bis August 1912 in Servet-i Fünûn, Ende 1912 war der Name verschwunden. Nach Dizdaroğlus Rechnung bestand die Gruppe „etwa 3 Jahre und 10 Monate“.6,7
Ahmet Haşim wurde in Bagdad geboren. Nach den Archivakten ist sein Geburtsjahr 1887 (genannt werden auch andere Jahre zwischen 1883 und 1887).1,11 1896 besuchte er ein Jahr lang die Numûne-i Terakki.1,2 Danach wechselte er als Internatsschüler ans Galatasaray und machte dort 1907 seinen Abschluss.1,8 Sein erstes Gedicht, „Hayâl-i Aşkım“ (Das Traumbild meiner Liebe), war am 7. März 1901 in der Zeitschrift Mecmûa-i Edebiyye erschienen, als er noch Schüler war.1,12 1909 schloss er sich der Gruppe an. Er war Symbolist und stand der Auffassung „l’art pour l’art“ nahe.1,9 Er unterrichtete Französisch und Literatur am İzmir Sultanisi, nach dem Ersten Weltkrieg Mythologie an der Sanâyi-i Nefîse Mektebi (Schule der Schönen Künste).1,8 Göl Saatleri erschien 1921, neun Jahre nachdem sich die Gruppe aufgelöst hatte.1,8 Piyâle, in dem auch das Gedicht „Merdiven“ steht, kam 1926 heraus.1,8,12 1933 sammelte er seine Reiseberichte in Frankfurt Seyahatnâmesi, am 4. Juni desselben Jahres starb er in İstanbul.1,8
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ahmed Hâşim”
- Enfel Doğan, “İstanbul (Erkek) Lisesi’nin Kurucusu Mehmed Nadir Bey…”, SAÜ Eğitim Fakültesi Dergisi 14, 2007
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Şehâbeddin Süleyman”
- turkedebiyati.org, “Şahabettin Süleyman”
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Tanrıöver, Hamdullah Suphi”
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Fecr-i Âtî”
- Cafer Şen, “Fecr-i Âtî Encümen-i Edebîsi”, Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2008 (DergiPark)
- T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, “Ahmet Haşim”
- Encyclopedia.com, “Literature: Turkish”
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Servet-i Fünûn”
- Wikipedia, “Ahmet Haşim”
- TEİS, “Ahmet Haşim”