
Çıkmaz Sokak
Şahabettin Süleyman · 1909 (tefrika)1909 (tefrika)1909 (tefrika)
Şahabettin Süleyman’ın iki kadın arasındaki aşkı anlatan oyunu. 1909’da tefrika edildi.Şahabettin Süleyman’s play about love between two women. It was serialised in 1909.Şahabettin Süleymans Stück über die Liebe zwischen zwei Frauen. Es erschien 1909 in Fortsetzungen.
Yazar bu oyun yüzünden Mayıs 1910’da Vefa İdadisi’ndeki görevinden alındı. Nisan 1911’de İstanbul Sultanisi’ne geldi.Because of it he was removed from his post at Vefa İdadisi in May 1910. In April 1911 he came to İstanbul Sultanisi.Wegen dieses Stücks wurde der Autor im Mai 1910 seines Amtes am Vefa İdadisi enthoben. Im April 1911 kam er an das İstanbul Sultanisi.
Arka plan: çizimBackground: illustrationHintergrund: Illustration
Oyun üzerineAbout the playÜber das Stück
Oyun iki kadın arasındaki aşkı anlatır.1,2
Ahlaksızlığı yaymakla suçlandı; yazarı Mayıs 1910’da Vefa İdadisi’ndeki görevinden alındı.3,4
It was accused of spreading immorality; in May 1910 its author was removed from his post at Vefa İdadisi.3,4
Dem Stück wurde vorgeworfen, Unmoral zu verbreiten; im Mai 1910 wurde sein Autor seines Amtes am Vefa İdadisi enthoben.3,4
Basında tartışma çıkardı: Raif Necdet oyuna karşı yazdı, Yakup Kadri savundu.1,4
It started an argument in the press: Raif Necdet wrote against the play, Yakup Kadri defended it.1,4
In der Presse kam es zum Streit: Raif Necdet schrieb gegen das Stück, Yakup Kadri verteidigte es.1,4
Şahabettin Süleyman ve okulŞahabettin Süleyman and the schoolŞahabettin Süleyman und die Schule
Şahabettin Süleyman Vefa’dan uzaklaştırıldıktan sonra on bir ay işsiz kaldı.3,5 Nisan 1911’de İstanbul Sultanisi’ne, bugünkü İstanbul Erkek Lisesi’ne Osmanlıca öğretmeni olarak geldi.3,4
After his removal from Vefa, Şahabettin Süleyman was out of work for eleven months.3,5 In April 1911 he came to İstanbul Sultanisi, today’s İstanbul Erkek Lisesi, to teach Ottoman Turkish.3,4
Nachdem er sein Amt in Vefa verloren hatte, blieb Şahabettin Süleyman elf Monate ohne Arbeit.3,5 Im April 1911 kam er als Lehrer für Osmanisch an das İstanbul Sultanisi, das heutige İstanbul Erkek Lisesi.3,4
Çıkmaz Sokak, Şahabettin SüleymanÇıkmaz Sokak, Şahabettin SüleymanÇıkmaz Sokak, Şahabettin Süleyman
Şahabettin Süleyman bu oyunu Vefa İdadisi’nde Fransızca öğretmeniyken yazdı.3,4 Oyun 1909’da tefrika edildi, yani bir süreli yayında bölüm bölüm çıktı.1,6 Yazarı 1885 doğumluydu, yirmi dört yaşındaydı.3,4 Konusu, İstanbul’un yüksek çevrelerinde iki kadının birbirine duyduğu aşktır.1,2,4
Fecr-i Âtî topluluğu aynı yıl, 1909’da kuruldu; Şahabettin Süleyman kurucularındandı.7,8,9 Topluluğun “Sanat şahsî ve muhteremdir” (sanat kişiseldir ve saygıya değer) sözü ona mal edilir.3,4,8
Oyun ahlaksızlığı yaymakla suçlandı.3,5 Raif Necdet aleyhine yazdı.1,4 Yazarın Fecr-i Âtî’den arkadaşı Yakup Kadri 1909’da Servet-i Fünûn’da oyunu savunan bir yazı yayımladı.1,4 Şahabettin Süleyman Mayıs 1910’da Vefa İdadisi’ndeki öğretmenlik ve müdür yardımcılığı görevinden alındı.3,5 On bir ay işsiz kaldı.3,5
Oyun kitap olarak 1911’de basıldı (1912 ve 1913 de verilir).1,2,3,5,6 Muhtar Halit Kitaphanesi’nin de bir baskısı vardır.1,6
Şahabettin Süleyman Nisan 1911’de İstanbul Sultanisi’nde Osmanlıca öğretmeni oldu.3,4
Şahabettin Süleyman wrote “Çıkmaz Sokak” (Dead-End Street) while he was teaching French at Vefa İdadisi.3,4 It was serialised in 1909, that is, printed part by part in a periodical.1,6 Its author, born in 1885, was twenty-four.3,4 Its subject is the love of two women for each other in İstanbul’s high society.1,2,4
The Fecr-i Âtî group was founded in the same year, 1909; Şahabettin Süleyman was one of its founders.7,8,9 The group’s line “Sanat şahsî ve muhteremdir” (art is personal and deserves respect; our translation) is credited to him.3,4,8
The play was accused of spreading immorality.3,5 Raif Necdet wrote against it.1,4 Yakup Kadri, the author’s friend from Fecr-i Âtî, published a piece in Servet-i Fünûn in 1909 defending it.1,4 In May 1910 Şahabettin Süleyman was removed from his posts as teacher and deputy head at Vefa İdadisi.3,5 He was out of work for eleven months.3,5
The play was printed as a book in 1911 (1912 and 1913 are also given).1,2,3,5,6 There is also an edition by Muhtar Halit Kitaphanesi.1,6
In April 1911 Şahabettin Süleyman became teacher of Ottoman Turkish at İstanbul Sultanisi.3,4
Şahabettin Süleyman schrieb „Çıkmaz Sokak“ (Die Sackgasse), als er am Vefa İdadisi Französisch unterrichtete.3,4 Das Stück erschien 1909 in Fortsetzungen, also Folge für Folge in einem Periodikum.1,6 Der Autor war 1885 geboren und damals vierundzwanzig Jahre alt.3,4 Das Thema ist die Liebe zweier Frauen zueinander in den höheren Kreisen İstanbuls.1,2,4
Im selben Jahr, 1909, wurde die Gruppe Fecr-i Âtî gegründet; Şahabettin Süleyman gehörte zu ihren Gründern.7,8,9 Der Leitsatz der Gruppe, „Sanat şahsî ve muhteremdir“ (Kunst ist persönlich und verdient Achtung; unsere Übersetzung), wird ihm zugeschrieben.3,4,8
Dem Stück wurde vorgeworfen, Unmoral zu verbreiten.3,5 Raif Necdet schrieb dagegen.1,4 Yakup Kadri, ein Freund des Autors aus der Gruppe Fecr-i Âtî, veröffentlichte 1909 in der Zeitschrift Servet-i Fünûn einen Artikel, der das Stück verteidigte.1,4 Im Mai 1910 wurde Şahabettin Süleyman am Vefa İdadisi seiner Ämter als Lehrer und stellvertretender Direktor enthoben.3,5 Elf Monate lang blieb er ohne Arbeit.3,5
Als Buch wurde das Stück 1911 gedruckt (auch 1912 und 1913 angegeben).1,2,3,5,6 Auch bei Muhtar Halit Kitaphanesi erschien eine Ausgabe.1,6
Im April 1911 wurde Şahabettin Süleyman Lehrer für Osmanisch am İstanbul Sultanisi.3,4
„Çıkmaz Sokak“ ist eines der sechs Theaterstücke des Autors.1,4
- Serdar Soydan, “Şahabettin Süleyman’ın Oyunları ve Aralarında Adlı Tek Perdelik Komedisi”, Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü Dergisi 12, s. 131–150
- Bade Başkan, “‘Çıkmaz Sokak’ 115 yıl sonra ilk kez sahnede”, soL Haber, 21.01.2023
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Şehâbeddin Süleyman”
- turkedebiyati.org, “Şahabettin Süleyman”
- Vikipedi, “Şahabettin Süleyman”
- Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi, c. II (K–Z), Yapı Kredi Yayınları, 3. baskı, 2010
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Fecr-i Âtî”
- Cafer Şen, “Fecr-i Âtî Encümen-i Edebîsi”, Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2008 (DergiPark)
- TEİS (Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü), “Şahabettin Süleyman”
- YazarAuthorAutor
- Şahabettin SüleymanŞahabettin SüleymanŞahabettin Süleyman
- YılYearJahr
- 1909 (tefrika)1909 (tefrika)1909 (tefrika)
- TürFormGattung
- oyunplayTheaterstück
- DönemEraEpoche
- Fecr-i ÂtîFecr-i ÂtîFecr-i Âtî
- MetinTextText
- kamu malıpublic domaingemeinfrei