Bir yazar, bir eser, bir dönem ya da okuldan bir hikâye.An author, a work, an era or a story from the school.Ein Autor, ein Werk, eine Epoche oder eine Geschichte aus der Schule.

Dönem ustasıEra masterMeister der EpocheYazıtInscriptionInschrift

YollugTigin

Yollug Tigin, Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarının Türkçe metnini taşa yazdı; ilki 20, ikincisi 34 gün sürdü.Yollug Tigin wrote the Turkic text of the Kül Tigin and Bilge Kağan inscriptions on stone; the first took him 20 days, the second 34.Yollug Tigin schrieb den alttürkischen Text der Inschriften für Kül Tigin und Bilge Kağan in den Stein; für die erste brauchte er 20 Tage, für die zweite 34.

Adı bilinen ilk Türk yazardır. Doğum ve ölüm yılı bilinmiyor.He is the first Turkish author known by name. The years of his birth and death are not known.Er ist der erste türkische Autor, dessen Name bekannt ist. Geburts- und Todesjahr sind unbekannt.

8. yy · Orhun Yazıtları8th c. · Orhun inscriptions8. Jh. · Orchon-Inschriftenİslamiyet öncesiPre-IslamicVorislamische Zeit
Kül Tigin için dikilen yazılı taş; bugün Orhun vadisindeki müzede, kapalı bir salonda durur.
Kül Tigin yazıtıThe Kül Tigin inscriptionDie Inschrift für Kül TiginBetta27, 2010 · Kamu malı · Wikimedia CommonsBetta27, 2010 · Public domain · via Wikimedia CommonsBetta27, 2010 · Gemeinfrei · Wikimedia Commons

HayatıLifeLeben

  1. 27 Şubat 73127 February 73127. Februar 731

    Bilge Kağan’ın kardeşi Kül Tigin ölür.1,2

    Kül Tigin, brother of Bilge Kağan, dies.1,2

    Kül Tigin, der Bruder Bilge Kağans, starb.1,2

  2. 732732732

    Bilge Kağan kardeşi için bir taş diktirir; yazıyı Yollug Tigin 20 günde bitirir.1,3

    Bilge Kağan has a stone raised for his brother; Yollug Tigin finishes the writing in 20 days.1,3

    Bilge Kağan ließ für seinen Bruder einen Stein errichten; Yollug Tigin vollendete die Inschrift in 20 Tagen.1,3

  3. 734734734

    Bilge Kağan ölür.1,4

    Bilge Kağan dies.1,4

    Bilge Kağan starb.1,4

  4. 735735735

    Bilge Kağan’ın oğlu Tengri Kağan babası için ikinci taşı diktirir; Yollug Tigin bu kez 34 gün çalışır.1,3

    Bilge Kağan’s son Tengri Kağan has a second stone raised for his father; this time Yollug Tigin works for 34 days.1,3

    Bilge Kağans Sohn Tengri Kağan ließ für seinen Vater den zweiten Stein errichten; diesmal arbeitete Yollug Tigin 34 Tage.1,3

  5. 188918891889

    Yadrintsev’in heyeti iki taşı Moğolistan’da, Orhun Vadisi’nde bulur.4,5

    Yadrintsev’s expedition finds the two stones in the Orkhon valley in Mongolia.4,5

    Jadrinzews Expedition fand die beiden Steine im Orchontal in der Mongolei.4,5

  6. Aralık 1893December 1893Dezember 1893

    Danimarkalı dilci Vilhelm Thomsen yazıyı çözdüğünü duyurur.3,5

    The Danish linguist Vilhelm Thomsen announces that he has deciphered the script.3,5

    Der dänische Sprachwissenschaftler Vilhelm Thomsen gab bekannt, dass er die Schrift entziffert hatte.3,5

EserleriWorksWerke

Orhun YazıtlarıKül Tigin ve Bilge Kağan için dikilen iki taşın Türkçe yazısı onun elinden çıktı.1,6The Turkic writing on the two stones raised for Kül Tigin and Bilge Kağan is his work.1,6Der alttürkische Text auf den beiden Steinen für Kül Tigin und Bilge Kağan stammt von ihm.1,6

Yakın çevresiClose circleUmfeld

  • Bilge Kağan · Yollug Tigin onun yeğeni sayılır (oğlu olduğu da yazılır).1,4Bilge Kağan · Yollug Tigin is counted as his nephew (he is also said to be his son).1,4Bilge Kağan · Yollug Tigin gilt als sein Neffe (es heißt auch, er sei sein Sohn).1,4
  • Kül Tigin · Bilge Kağan’ın kardeşi; ilk taş onun için dikildi.1,2Kül Tigin · Bilge Kağan’s brother; the first stone was raised for him.1,2Kül Tigin · Bruder Bilge Kağans; für ihn wurde der erste Stein errichtet.1,2
  • Tengri Kağan · Bilge Kağan’ın oğlu. İkinci taşı o diktirdi.1,2Tengri Kağan · Bilge Kağan’s son. He had the second stone raised.1,2Tengri Kağan · Sohn Bilge Kağans. Er ließ den zweiten Stein errichten.1,2

Yollug Tigin, 8. yy · Orhun YazıtlarıYollug Tigin, 8th c. · Orhun inscriptionsYollug Tigin, 8. Jh. · Orchon-Inschriften

Yollug Tigin hakkında bilinenler, yazdığı iki taştan gelir: Moğolistan’da Orhun Irmağı’nın eski yatağına yakın bir düzlükte duran Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtları.1,6 Doğum ve ölüm yılı bilinmiyor. Bu iki taşın Türkçe yazısını o yazdı.1,4 Adı Yolluğ, Yollıg ve Yuluğ biçimlerinde de yazılır.1,4 Taşların durduğu yer Koşo Çaydam Gölü’nün yakınıdır; bugün Orta Moğolistan’da kalır.1,6

Bilge Kağan’ın yeğeni sayılır (oğlu olduğu da yazılır).1,4

Kül Tigin 27 Şubat 731’de öldü, ağabeyi Bilge Kağan 732’de onun için bir taş diktirdi.1,2 Bilge Kağan 734’te ölünce oğlu Tengri Kağan 735’te ikinci taşı diktirdi.1,2 Yollug Tigin ilk taşın başında 20 gün, ikincisinin başında 34 gün geçirdi.1,3

Yazdığı yazı 38 harfli Göktürk alfabesiydi.1,7 Sağdan sola yazılır.1,8,9 Kül Tigin taşı dört yüzlüdür. Batı yüzünde Çin imparatorunun gönderdiği Çince bir metin durur, öbür yüzler Türkçedir.1,2 İki taş da taştan yontulmuş birer kaplumbağanın sırtına oturtulmuştu; kaideler bugün kırık.1,4

Taşlarda Bilge Kağan konuşur; beylerine ve halkına doğrudan seslenir.1,7 Birlik ister, Çin’in tatlı sözüne ve yumuşak ipeğine kanmamalarını söyler.1,6

1889’da Yadrintsev’in heyeti taşları buldu; Yadrintsev kopyalarını 1890’da yayımladı.1,4,5 Thomsen Aralık 1893’te yazıyı çözdüğünü açıkladı.1,3,5 Büyük yazıtların çözümünü 1896’da yayımladı.1,3,5 E. Denison Ross, Thomsen’in son Danca çevirisini 1930’da İngilizceye aktardı.4,10

Orhun’da üçüncü bir büyük taş daha var: Tonyukuk Yazıtı. O Yollug Tigin’in işi değildir; yazarı Tonyukuk’un kendisi olmalıdır.1,6 Bu taşlar Türk edebiyatının ilk yazılı örnekleri sayılır.6,7

What is known about Yollug Tigin comes from the two stones he wrote: the Kül Tigin and Bilge Kağan inscriptions, standing on a plain near the old bed of the Orkhon river in Mongolia.1,6 The years of his birth and death are not known. He wrote the Turkic text on both.1,4 His name is also spelt Yolluğ, Yollıg and Yuluğ.1,4 The stones stand near Lake Khöshöö Tsaidam (Koşo Çaydam) in what is now central Mongolia.1,6

He is counted as Bilge Kağan’s nephew (he is also said to be his son).1,4

Kül Tigin died on 27 February 731, and his elder brother Bilge Kağan had a stone raised for him in 732.1,2 When Bilge Kağan died in 734, his son Tengri Kağan had the second stone raised in 735.1,2 Yollug Tigin spent 20 days at the first stone and 34 at the second.1,3

The script he used was the Göktürk alphabet of 38 letters.1,7 It runs from right to left.1,8,9 The Kül Tigin stone has four faces. The west face carries a Chinese text sent by the Chinese emperor; the other faces are in Turkic.1,2 Both stones once sat on the back of a carved stone tortoise.1,4 The bases are broken today.1,4

On the stones Bilge Kağan speaks, addressing his lords and his people directly.1,7 He asks for unity and tells them not to be taken in by China’s sweet words and soft silk.1,6

In 1889 Yadrintsev’s expedition found the stones; Yadrintsev published copies of them in 1890.1,4,5 Thomsen announced the decipherment in December 1893.1,3,5 He published his reading of the large inscriptions in 1896.1,3,5 In 1930 E. Denison Ross put Thomsen’s final Danish rendering into English.4,10

There is a third great stone at Orkhon, the Tonyukuk inscription. It is not Yollug Tigin’s work; its author must be Tonyukuk himself.1,6 These stones are counted as the first written works of Turkish literature.6,7

Was über Yollug Tigin bekannt ist, stammt von den beiden Steinen, die er beschriftete: den Inschriften für Kül Tigin und Bilge Kağan, die in der Mongolei auf einer Ebene nahe dem alten Flussbett des Orchon stehen.1,6 Geburts- und Todesjahr sind unbekannt. Den alttürkischen Text auf beiden Steinen schrieb er.1,4 Sein Name wird auch Yolluğ, Yollıg und Yuluğ geschrieben.1,4 Die Steine stehen nahe dem See Koşo Çaydam, im Zentrum der heutigen Mongolei.1,6

Er gilt als Neffe Bilge Kağans (es heißt auch, er sei sein Sohn).1,4

Kül Tigin starb am 27. Februar 731; sein älterer Bruder Bilge Kağan ließ 732 einen Stein für ihn errichten.1,2 Als Bilge Kağan 734 starb, ließ sein Sohn Tengri Kağan 735 den zweiten Stein errichten.1,2 Yollug Tigin arbeitete 20 Tage am ersten Stein und 34 am zweiten.1,3

Er schrieb im Alphabet der Göktürken, das 38 Buchstaben hat.1,7 Es wird von rechts nach links geschrieben.1,8,9 Der Stein für Kül Tigin hat vier Seiten. Auf der Westseite steht ein chinesischer Text, den der Kaiser von China geschickt hatte; die übrigen Seiten sind alttürkisch beschrieben.1,2 Jeder der beiden Steine stand einst auf dem Rücken einer aus Stein gehauenen Schildkröte.1,4 Die Sockel sind heute zerbrochen.1,4

Auf den Steinen spricht Bilge Kağan; er wendet sich unmittelbar an seine Fürsten und sein Volk.1,7 Er mahnt zur Einheit und warnt davor, sich von den süßen Worten und der weichen Seide Chinas täuschen zu lassen.1,6

1889 fand Jadrinzews Expedition die Steine; Jadrinzew veröffentlichte 1890 Abschriften davon.1,4,5 Im Dezember 1893 gab Thomsen bekannt, dass er die Schrift entziffert hatte.1,3,5 Seine Entzifferung der großen Inschriften veröffentlichte er 1896.1,3,5 E. Denison Ross übertrug 1930 Thomsens letzte dänische Übersetzung ins Englische.4,10

Am Orchon steht noch ein dritter großer Stein, die Inschrift des Tonyukuk. Sie ist nicht das Werk Yollug Tigins; ihr Verfasser dürfte Tonyukuk selbst sein.1,6 Diese Steine gelten als die ersten Schriftdenkmäler der türkischen Literatur.6,7

✎ Bu sayfayla ilgili 1 bilgi henüz doğrulanmadı1 fact about this page not yet confirmed1 Angabe zu dieser Seite noch nicht bestätigt →

TürFormsGattungen
yazıtinscriptionInschrift
MetinlerTextsTexte
kamu malıpublic domaingemeinfrei