
Şikâyetnâme
Fuzûlî · 1534'ten sonra1534'ten sonra1534'ten sonra
Fuzûlî, günde 9 akçelik maaşını alamayınca Şikâyetnâme’yi yazdı.Fuzûlî wrote the Şikâyetnâme (The Letter of Complaint) when he could not get his pension of 9 akçe a day.Fuzûlî schrieb das „Şikâyetnâme“ (Beschwerdebrief), als er sein Gehalt von 9 Akçe am Tag nicht bekam.
Maaşı padişah bağlamıştı; vakıf memurları ödemedi.The sultan had granted it; the foundation clerks would not pay it.Der Sultan hatte es bewilligt; die Beamten der Stiftung zahlten es nicht aus.
Arka plan: çizimBackground: illustrationHintergrund: Illustration
Selam virdüm rüşvet degüldür diyü almadılar. Hükm gösterdüm fa’idesüz diyü mültefit olmadılar.
Mektubun şikâyet bölümünün ilk iki cümlesi.1,2
Bugünkü Türkçeyle: Selam verdim, rüşvet değildir diye almadılar. Padişah buyruğunu gösterdim, faydası yok diye yüz vermediler.
Mektup üzerineAbout the letterÜber den Brief
Fuzûlî’ye maaşı Kanunî’nin Bağdat’ı almasından sonra bağlandı; vakıf memurları yine de ödemedi.9,10
Fuzûlî’s pension was granted after Sultan Süleyman took Baghdad; the foundation officials still did not pay it.9,10
Fuzûlî wurde das Gehalt zugesprochen, nachdem Süleyman der Prächtige Bagdad erobert hatte; die Beamten der Stiftung zahlten es trotzdem nicht aus.9,10
Nişancı Celâlzâde Mustafa Çelebi’ye yazılmış bir mektuptur. Memurlarla konuşmayı “dedim, dediler” diye aktarır.1,9
It is a letter to Nişancı Celâlzâde Mustafa Çelebi. It reports the talk with the clerks as “I said, they said”.1,9
Es ist ein Brief an Nişancı Celâlzâde Mustafa Çelebi. Fuzûlî gibt darin das Gespräch mit den Beamten in der Form „sagte ich, sagten sie“ wieder.1,9
Şikâyetnâme, FuzûlîŞikâyetnâme, FuzûlîŞikâyetnâme, Fuzûlî
1534’te Kanunî Sultan Süleyman Bağdat’ı aldı. Fuzûlî padişaha ve yanındaki devlet adamlarına kasideler sundu.9,10 Karşılığında kendisine vakıf gelirlerinin artanından günde 9 akçe maaş bağlandı.2,9,10 Elinde bunu gösteren bir berat vardı.1,9
Fuzûlî beratı alıp vakfa gitti ve eli boş döndü.1,10 Olanları bir mektupla Nişancı Celâlzâde Mustafa Çelebi’ye anlattı. Celâlzâde, kasidelerini sunduğu devlet adamlarından biriydi.9,10 Bu mektup edebiyat tarihine Şikâyetnâme adıyla geçti. Fuzûlî’nin bilinen beş mektubunun en tanınmışıdır.9,10
Mektubun en bilinen yeri memurlarla konuşmadır. Fuzûlî selam verir, selamı alınmaz. Beratını gösterir, dönüp bakmazlar. Fuzûlî beratının neden yerine getirilmediğini sorar; memurlar bunun vakfın artan gelirinden ödeneceğini, öyle bir gelirin de çıkmayacağını söyler. Fuzûlî hesap sorulursa yaptıklarının ortaya çıkacağını söyler; memurlara göre o hesap kıyamette görülecektir. Fuzûlî dünyada da hesap olduğunu hatırlatır; memurlar ondan da korkmadıklarını, kâtipleri razı ettiklerini söyler.1,11,12 Fuzûlî uğraşmayı bırakır ve köşesine çekilir.1,2
Metin düzyazıdır ama uyaklıdır; arasında şiir parçaları da vardır.2,12 Mektupta bozulmuş bir memur tipi anlatılır; en güçlü padişahın fermanı bile memurların elinde işlemez kalır.1,2
Mektuptan sonra maaş güçlükleri giderildi ve Fuzûlî günlüğünü gecikmeyle de olsa aldı.9,10
Şikâyetnâme, divan şiiriyle tanınan Fuzûlî’nin bir düzyazısıdır. Konusu rüşvet ve işini yapmayan memurdur.1,2
In 1534 Sultan Süleyman took Baghdad. Fuzûlî presented kasides, poems of praise, to the sultan and the statesmen with him.9,10 In return he was granted 9 akçe a day from the surplus income of the pious foundations.2,9,10 He held a berat, a warrant, that said so.1,9
Fuzûlî took the warrant to the foundation and came back empty-handed.1,10 He told the story in a letter to Nişancı Celâlzâde Mustafa Çelebi, one of the statesmen to whom he had presented his kasides.9,10 Literary history knows the letter as the Şikâyetnâme. It is the best known of Fuzûlî’s five surviving letters.9,10
The best-known part is the talk with the clerks. Fuzûlî greets them and the greeting is not returned. He shows his warrant and they do not look round. Fuzûlî asks why his warrant is not honoured; the clerks say it is to be paid from the foundation’s surplus, and there will be no surplus. Fuzûlî says that if the accounts are ever checked their doings will come out; the clerks say that reckoning will be held on Judgement Day. Fuzûlî reminds them that there are reckonings in this world too; the clerks say they are not afraid of those either, because they have squared the scribes.1,11,12 Fuzûlî gives up the struggle and withdraws to his corner.1,2
The text is prose, but rhymed prose, with pieces of verse set into it.2,12 The letter draws the type of the corrupt official; even the order of the most powerful sultan stops working in the clerks’ hands.1,2
After the letter the difficulties over the pension were cleared, and Fuzûlî received his daily allowance, if late.9,10
The Şikâyetnâme is prose by Fuzûlî, a poet known for his divan verse. Its subject is bribery and the official who will not do his job.1,2
1534 eroberte Sultan Süleyman der Prächtige Bagdad. Fuzûlî überreichte dem Sultan und den Staatsmännern in seiner Begleitung Kassiden, also Lobgedichte.9,10 Dafür wurde ihm aus den Überschüssen der frommen Stiftungen ein Gehalt von 9 Akçe am Tag zugesprochen.2,9,10 Er besaß einen Berat, der das belegte.1,9
Fuzûlî ging mit dem Berat zur Stiftung und kam mit leeren Händen zurück.1,10 Was geschehen war, schilderte er in einem Brief an Nişancı Celâlzâde Mustafa Çelebi, einen der Staatsmänner, denen er seine Kassiden überreicht hatte.9,10 Unter dem Namen „Şikâyetnâme“ ging der Brief in die Literaturgeschichte ein. Von den fünf überlieferten Briefen Fuzûlîs ist er der bekannteste.9,10
Die bekannteste Stelle des Briefes ist das Gespräch mit den Beamten. Fuzûlî grüßt, der Gruß wird nicht erwidert. Er zeigt seinen Berat, sie sehen nicht einmal hin. Fuzûlî fragt, warum sein Berat nicht eingelöst wird; die Beamten sagen, gezahlt werde aus den Überschüssen der Stiftung, und solche Überschüsse werde es nicht geben. Fuzûlî sagt, wenn einmal Rechenschaft verlangt werde, kämen ihre Taten ans Licht; die Beamten antworten, diese Abrechnung finde am Jüngsten Tag statt. Fuzûlî erinnert daran, dass es auch auf Erden eine Abrechnung gibt; die Beamten sagen, auch davor hätten sie keine Angst, sie hätten die Schreiber zufriedengestellt.1,11,12 Fuzûlî gibt auf und zieht sich in seinen Winkel zurück.1,2
Der Text ist gereimte Prosa; dazwischen stehen Verse.2,12 Der Brief zeichnet den Typus des korrupten Beamten; selbst der Erlass des mächtigsten Sultans bleibt in den Händen der Beamten wirkungslos.1,2
Nach dem Brief wurden die Schwierigkeiten mit dem Gehalt behoben, und Fuzûlî erhielt sein Tagegeld, wenn auch verspätet.9,10
Das „Şikâyetnâme“ ist ein Prosatext von Fuzûlî, der für seine Diwan-Dichtung bekannt ist. Sein Thema sind Bestechung und der Beamte, der seine Arbeit nicht tut.1,2
- Yusuf Sürmen, Yaşar Bayraktar, Betül Bayraktar, “Kurmaca Metinde Muhasebe Biliminin İzleri: Fuzulî’nin Şikâyetnamesi”, Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi 11 (Temmuz 2016)
- Murat Öztürk, “Officers, In The Mirror Of Divan Literature” (Türkçe makale; DergiPark)
- TDK Güncel Türkçe Sözlük, “mültefit”
- Nişanyan Sözlük, “mültefit”
- TDK Güncel Türkçe Sözlük, “fayda”
- Nişanyan Sözlük, “fayda”
- TDK Güncel Türkçe Sözlük, “berat”
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Berat”
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Fuzûlî”
- Wikipedia (İngilizce), “Fuzuli (poet)”
- Vikikaynak (Türkçe), “Şikâyetname” (sadeleştirilmiş metin)
- Vikipedi (Türkçe), “Şikâyetnâme”
Metnin kaynağı:Source of the text:Quelle des Textes: dergipark.org.tr/en/download/article-file/319857