Bir yazar, bir eser, bir dönem ya da okuldan bir hikâye.An author, a work, an era or a story from the school.Ein Autor, ein Werk, eine Epoche oder eine Geschichte aus der Schule.

Eser · ŞiirWork · PoetryWerk · Lyrik

Leylâ vü Mecnûn

Fuzûlî · 153515351535

Babası Mecnun’u aşktan kurtulsun diye Kâbe’ye götürür; Mecnun orada derdinin artması için dua eder.His father takes Mecnun to the Kaaba to be cured of love; there Mecnun prays for his trouble to grow.Mecnuns Vater bringt ihn zur Kaaba, damit er von seiner Liebe loskommt; dort betet Mecnun darum, dass sein Leid noch wächst.

Fuzûlî bu hikâyeyi 1535’te, Osmanlı şairlerinin isteği üzerine yazdı.Fuzûlî wrote the story in 1535, at the request of Ottoman poets.Fuzûlî schrieb die Geschichte 1535 auf Wunsch osmanischer Dichter.

Arka plan: çizimBackground: illustrationHintergrund: Illustration

Bibliothèque nationale de France’taki yazmanın (Turc 316) ilk sayfası.
Leylâ vü Mecnûn yazmasıA Leylâ vü Mecnûn manuscriptEine Handschrift von Leylâ vü MecnûnBibliothèque nationale de France, Turc 316 · Kamu malı · Wikimedia CommonsBibliothèque nationale de France, Turc 316 · Public domain · via Wikimedia CommonsBibliothèque nationale de France, Turc 316 · Gemeinfrei · Wikimedia Commons

Yâ Rab belâ-yı aşk ile kıl âşinâ meniBir dem belâ-yı aşkdan etme cüdâ meni

Mecnun’un ağzından söylenen gazelin ilk beyti (1123. beyit).1,2

Bugünkü Türkçeyle: Ya Rab, beni aşk derdiyle tanıştır; bir an bile aşk derdinden ayırma beni.

The first couplet of a gazel spoken by Mecnun (couplet 1123).1,2

Our translation: O Lord, make me familiar with love’s affliction; do not part me from love’s affliction for a single moment.

Der erste Doppelvers eines Ghasels, das Mecnun spricht (Doppelvers 1123).1,2

Unsere Übersetzung: O Herr, mach mich mit dem Leid der Liebe vertraut; trenne mich keinen Augenblick vom Leid der Liebe.

Şiir üzerineAbout the poemÜber das Gedicht

YazılışıHow it was writtenEntstehung

Kanunî’nin Bağdat seferine katılan şairler Fuzûlî’den bir Leylâ ve Mecnûn hikâyesi istedi. Fuzûlî bunu bir sınav saydı ve kısa sürede yazdı.2,11

Poets who came with Sultan Süleyman’s Baghdad campaign asked Fuzûlî for a Leylâ and Mecnûn story. He took it as a test and wrote it in a short time.2,11

Dichter, die Süleyman den Prächtigen auf seinem Feldzug nach Bagdad begleiteten, baten Fuzûlî um eine Geschichte von Leylâ und Mecnûn. Fuzûlî sah darin eine Prüfung und schrieb sie in kurzer Zeit.2,11

SonuThe endingSchluss

Fuzûlî, Nizâmî’nin Farsça mesnevisini örnek aldı ama sonunu değiştirdi. Nizâmî’de hikâye Mecnun’un ölümüyle biter; Fuzûlî iki âşığı cennette buluşturur.2,11

Fuzûlî took Nizâmî’s Persian mesnevi as his model but changed the ending. In Nizâmî the story ends with Mecnun’s death; Fuzûlî brings the two lovers together in paradise.2,11

Fuzûlî nahm sich Nizâmîs persisches Mesnevi zum Vorbild, änderte aber den Schluss. Bei Nizâmî endet die Geschichte mit Mecnuns Tod; Fuzûlî vereint die beiden Liebenden im Paradies.2,11

OperaThe operaOper

Üzeyir Hacıbeyli 1908’de bu mesneviden bir opera yaptı.2,12

In 1908 Üzeyir Hacıbeyli made an opera from this mesnevi.2,12

1908 machte Üzeyir Hacıbeyli aus diesem Mesnevi eine Oper.2,12

Leylâ vü Mecnûn, FuzûlîLeylâ vü Mecnûn, FuzûlîLeylâ vü Mecnûn, Fuzûlî

Leylâ ile Mecnun’un hikâyesi Fuzûlî’den çok önce Arapça ve Farsça anlatılmıştı.2,12 Fuzûlî onu 1535’te Türkçe yazdı (1536 da verilir).2,11 Biçimi mesnevidir, yani her beyti kendi içinde uyaklı uzun bir hikâye şiiri.2,12

Yazılış sebebini Fuzûlî kendi anlatır. Kanunî’nin Bağdat seferiyle gelen şairler ondan bu hikâyeyi istemiştir. O da isteği bir sınav sayar ve kitabı kısa sürede bitirir.2,11 Kitabı Bağdat valisi Üveys Paşa’ya sundu.2,12

Hikâye bir okulda başlar. Kays, Leylâ’yı orada görür ve sever.12,13 Aşkı öyle büyür ki çevresi ona “Mecnun”, yani deli demeye başlar.12,14 Babası onu iyileşsin diye Kâbe’ye götürür. Mecnun orada tam tersini ister; “Yâ Rab belâ-yı aşk ile” diye başlayan gazel o duanın ardından gelir.1,2,12 Leylâ, İbn Selâm’la evlendirilir.2,12 Sonunda Leylâ çölde Mecnun’u bulur, ama Mecnun artık ona dönmez.2,12 İkisi de ölür. Fuzûlî onları cennette buluşturur.2,11

Fuzûlî yazmadan önce hikâyenin Farsça anlatımlarını okudu ve Nizâmî’ninkini örnek aldı.2,11 Hikâyenin arasına gazeller de yerleştirdi. Kahramanlar duygularını bu gazellerle söyler.2,12

Kimi okurlar Leylâ aşkını Tanrı aşkına giden bir yol sayar.2,15

Kitap çok okundu ve çok basıldı.2,11 Üzeyir Hacıbeyli 1908’de ondan bir opera yaptı. Bu, İslam dünyasının ilk operası sayılır.2,12 E. J. W. Gibb’in İngilizceye çevirdiği bölümler, ölümünden sonra 1904’te basıldı.16,17

Türkçe yazılmış Leylâ ve Mecnûn’ların en güzeli sayılır. Yazıldığı 16. yüzyıl, divan edebiyatının en olgun çağı kabul edilir.2,13,18

The story of Leylâ and Mecnun had been told in Arabic and Persian long before Fuzûlî.2,12 He wrote it in Turkish in 1535 (1536 is also given).2,11 Its form is the mesnevi, a long narrative poem in which each couplet rhymes within itself.2,12

Fuzûlî tells us himself why he wrote it. Poets who had come with Süleyman’s Baghdad campaign asked him for the story. He took the request as a test and finished the book quickly.2,11 He presented it to Üveys Paşa, the governor of Baghdad.2,12

The story begins at a school. Kays sees Leylâ there and falls in love.12,13 His love grows until the people around him start calling him “Mecnun”, the madman.12,14 His father takes him to the Kaaba to be healed. Mecnun asks for the opposite; the gazel that begins “Yâ Rab belâ-yı aşk ile” follows that prayer.1,2,12 Leylâ is married to İbn Selâm.2,12 In the end Leylâ finds Mecnun in the desert, but he no longer turns back to her.2,12 Both die. Fuzûlî brings them together in paradise.2,11

Before writing, Fuzûlî read the Persian tellings of the story and took Nizâmî’s as his model.2,11 He also set gazels into the story. The characters speak their feelings through them.2,12

Some readers take the love of Leylâ as a road to the love of God.2,15

The book was widely read and often printed.2,11 In 1908 Üzeyir Hacıbeyli made an opera from it. It is counted as the first opera of the Islamic world.2,12 Passages that E. J. W. Gibb translated into English were printed after his death, in 1904.16,17

It is counted the most beautiful Leylâ and Mecnûn written in Turkish. The 16th century, when it was written, is held to be the most mature period of divan literature.2,13,18

Die Geschichte von Leylâ und Mecnun war lange vor Fuzûlî auf Arabisch und Persisch erzählt worden.2,12 Er schrieb sie 1535 auf Türkisch (auch 1536 angegeben).2,11 Die Form ist das Mesnevi, ein langes erzählendes Gedicht, in dem jeder Doppelvers in sich gereimt ist.2,12

Den Anlass nennt Fuzûlî selbst. Dichter, die mit Süleymans Feldzug nach Bagdad gekommen waren, baten ihn um diese Geschichte. Er sah in der Bitte eine Prüfung und beendete das Buch in kurzer Zeit.2,11 Das Buch überreichte er dem Statthalter von Bagdad, Üveys Paşa.2,12

Die Geschichte beginnt in einer Schule. Kays sieht dort Leylâ und verliebt sich in sie.12,13 Seine Liebe wird so groß, dass seine Umgebung anfängt, ihn „Mecnun“ zu nennen, den Wahnsinnigen.12,14 Sein Vater bringt ihn zur Kaaba, damit er geheilt wird. Mecnun bittet dort um das Gegenteil; das Ghasel, das mit „Yâ Rab belâ-yı aşk ile“ beginnt, folgt auf dieses Gebet.1,2,12 Leylâ wird mit İbn Selâm verheiratet.2,12 Am Ende findet Leylâ Mecnun in der Wüste, doch er wendet sich ihr nicht mehr zu.2,12 Beide sterben. Fuzûlî vereint sie im Paradies.2,11

Bevor er schrieb, las Fuzûlî die persischen Fassungen der Geschichte und nahm sich die von Nizâmî zum Vorbild.2,11 In die Erzählung fügte er auch Ghasele ein. In ihnen sprechen die Figuren ihre Gefühle aus.2,12

Manche Leser sehen in der Liebe zu Leylâ eine Vorstufe der Liebe zu Gott.2,15

Das Buch wurde viel gelesen und oft gedruckt.2,11 1908 machte Üzeyir Hacıbeyli daraus eine Oper. Sie gilt als die erste Oper der islamischen Welt.2,12 Abschnitte, die E. J. W. Gibb ins Englische übersetzt hatte, erschienen 1904, nach seinem Tod.16,17

Das Werk gilt als die schönste türkische Fassung von Leylâ und Mecnûn. Das 16. Jahrhundert, in dem es entstand, wird als die reifste Zeit der Diwan-Literatur angesehen.2,13,18

✎ Bu sayfayla ilgili 2 bilgi henüz doğrulanmadı2 facts about this page not yet confirmed2 Angaben zu dieser Seite noch nicht bestätigt →